Haberleşmenin gizliliğini ihlal suçu, kişiler arasındaki mektup, telefon, e-posta veya anlık mesajlaşma gibi haberleşmelerin içeriğinin tarafı olmayan biri tarafından öğrenilmesi, kayda alınması ya da hukuka aykırı olarak ifşa edilmesiyle oluşan ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun 132. maddesinde düzenlenen bir suçtur. Temel hâlin cezası bir yıldan üç yıla kadar hapistir; ihlal içeriklerin kaydedilmesi suretiyle gerçekleşirse ceza bir kat artırılarak iki yıldan altı yıla çıkar, kişiler arasındaki haberleşme içeriklerini hukuka aykırı olarak ifşa eden ise iki yıldan beş yıla kadar hapisle cezalandırılır. Uygulamada “mesajları gizlice okuma”, “WhatsApp yazışmasını ifşa etme”, “ekran görüntüsü paylaşma” ya da “e-postaları izinsiz okuma” gibi adlarla anılmaktadır. Suç CMK 100/3’teki katalogda yer almaz. Soruşturulması ve kovuşturulması TCK 139 uyarınca şikâyete bağlıdır.
Kısa Cevap
TCK 132’deki haberleşmenin gizliliğini ihlal suçu üç ayrı hâlde oluşur: başkaları arasındaki haberleşmenin içeriğini öğrenmek (132/1), bu içerikleri hukuka aykırı olarak ifşa etmek (132/2) ve kişinin kendisiyle yapılan haberleşmeyi diğer tarafın rızası olmadan hukuka aykırı olarak alenen ifşa etmesi (132/3). Ceza 132/1’de bir yıldan üç yıla, içerik kaydedilmişse iki yıldan altı yıla, 132/2’de iki yıldan beş yıla, 132/3’te bir yıldan üç yıla kadar hapistir; kamu görevlisi ya da meslek kolaylığıyla işlenirse TCK 137 uyarınca yarı oranında artar. Suç şikâyete bağlıdır, şikâyet süresi altı aydır ve uzlaştırma uygulanır. Tutuklama hukuken mümkündür ama suç katalogda değildir. Bütün hâllerde asliye ceza mahkemesi görevlidir; hükmolunan ceza iki yıl veya altındaysa erteleme ve HAGB, bir yıl veya altındaysa adli para cezasına çevirme şartlarıyla gündeme gelir.
Kanun Metni
Kaynak: mevzuat.gov.trBir cümleye tıklayın, ilgili açıklamaya gidin.
(2) Kişiler arasındaki haberleşme içeriklerini hukuka aykırı olarak ifşa eden kimse, iki yıldan beş yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.
(3) Kendisiyle yapılan haberleşmelerin içeriğini diğer tarafın rızası olmaksızın hukuka aykırı olarak alenen ifşa eden kişi, bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. İfşa edilen bu verilerin basın ve yayın yoluyla yayımlanması halinde de aynı cezaya hükmolunur.
Kanun Gerekçesi
Gerekçe için tıklayınız
Madde metninde, kişiler arasındaki haberleşmenin gizliliğinin ihlâli suç olarak tanımlanmaktadır.
Söz konusu suç, belirli kişiler arasındaki haberleşmenin içeriğinin öğrenilmesiyle işlenmektedir. Kişiler arasındaki haberleşmenin ne suretle yapıldığının suçun oluşumu açısından önemi yoktur. Bu haberleşme, örneğin mektupla, telefonla, telgrafla, elektronik posta yoluyla yapılabilir. Bu suç açısından önemli olan, haberleşmenin belirli kişiler arasında yapılmasıdır. Söz konusu suçu, bu haberleşmenin tarafı olmayan kişi işleyebilir.
Haberleşmenin gizliliğinin sadece dinlemek veya okumak suretiyle ihlâl edilmesi, bu suçun temel şeklini oluşturmaktadır. Ancak, bu gizlilik ihlâlinin, haberleşme içeriklerinin yani konuşulanların veya yazılanların kayda alınması suretiyle yapılması, bu suçun nitelikli şekli olarak tanımlanmıştır. Örneğin telefon konuşmalarının ses kayıt cihazıyla kayda alınması hâlinde, suçun bu nitelikli hâli gerçekleşmektedir.
Kişiler arasındaki haberleşme içeriklerinin belli bir suça ilişkin soruşturma kapsamında Anayasa ve kanunların belirlediği koşullar çerçevesinde öğrenilmesinin veya kayda alınmasının hukuka uygun olduğu muhakkaktır.
Maddenin ikinci fıkrasında, kişiler arasındaki haberleşme içeriklerinin hukuka aykırı olarak ifşa edilmesi, ayrı bir suç olarak tanımlanmıştır. Haberleşme içerikleri hukuka uygun bir şekilde veya birinci fıkrada tanımlanan suçun işlenmesi suretiyle öğrenilmiş olabilir. İkinci fıkrada tanımlanan suç, haberleşme içeriklerinin ifşasıyla, yayılmasıyla, yani yetkisiz kişilerce öğrenilmesinin sağlanmasıyla oluşur. Fıkra metninde bu ifşanın hukuka aykırı olması açıkça vurgulanmıştır. Bu bakımdan örneğin kişiler arasındaki telefon konuşmalarına ilişkin kayıtların, savcılık veya mahkemeye verilmesi, duruşmada açık bir şekilde dinlenmesi veya okunması hâlinde, söz konusu suç oluşmayacaktır. Buna karşılık, henüz soruşturma aşamasında iken, kişiler arasındaki konuşma içeriklerinin, hukuka uygun bir şekilde kayda alınmış olsalar bile, örneğin televizyonlarda veya gazetelerde yayınlanması hâlinde, bu suç oluşacaktır.
Maddenin üçüncü fıkrasında, kişinin kendisiyle yapılan haberleşmelerin içeriğini diğer tarafın rızası olmaksızın alenen ifşa etmek suretiyle haberleşmenin gizliliğini ihlâl etmesi ayrı bir suç olarak tanımlanmıştır. Bu suçun oluşabilmesi için, ifşanın alenen yapılması gerekir. Bu bakımdan, örneğin kişi kendisine gönderilen mektubu gönderenin bilgisi ve rızası dışında bir başkasına okutması hâlinde, bu suç oluşmayacaktır. Buna karşılık, mektubun gönderenin bilgisi ve rızası dışında alenen okunması, başkaları tarafından okunmasını temin için bir yere asılması veya basın ve yayın yolu ile yayınlanması hâlinde, söz konusu suç oluşacaktır.
Dördüncü fıkrada, kişiler arasındaki haberleşmelerin içeriğinin basın ve yayın yolu ile yayınlanması hâlinde, ikinci veya üçüncü fıkralara göre verilecek cezanın belli oranda artırılması öngörülmüştür.
Suçun Hukuki Künyesi
| Künye Başlığı | Açıklama |
|---|---|
| Kanun Maddesi | 5237 sayılı TCK’nın İkinci Kitabında “Kişilere Karşı Suçlar” kısmının “Özel Hayata ve Hayatın Gizli Alanına Karşı Suçlar” bölümünde, 132. maddede düzenlenmiştir. |
| Şikayet | Şikâyete bağlıdır (TCK 139); şikâyet fiili ve faili öğrenmeden itibaren altı ay içinde yapılır (TCK 73/1), vazgeçme davayı düşürür (TCK 73/4). |
| Zamanaşımı | 132/1 temel hâl, 132/2 ve 132/3: sekiz yıl (TCK 66/1-e) · 132/1 kayıt suretiyle: on beş yıl (TCK 66/1-d) · 132/2 ile 137 birlikte: on beş yıl. Kesen işlemlerle süre en çok yarısı kadar uzar (TCK 67/4). |
| Tutuklama ve Adli Kontrol | Bütün fıkralarda üst sınır iki yılı aştığından tutuklama yasağı (CMK 100/4) yoktur; suç CMK 100/3 kataloğunda değildir, tutuklama nedeni somut olgularla gösterilmelidir. Adli kontrol uygulanabilir. |
| Uzlaşma | Şikâyete bağlı olduğundan bütün fıkralarda uzlaştırma uygulanır (CMK 253/1-a); aynı mağdura karşı uzlaştırma dışı bir suçla birlikte işlenmişse uygulanmaz (CMK 253/3). |
| Etkin Pişmanlık | Kanunda bu suça özgü etkin pişmanlık hükmü bulunmamaktadır. |
| İndirim | Maddeye özgü indirim yoktur; takdiri indirim (TCK 62), haksız tahrik (TCK 29) ve yaş küçüklüğü indirimi (TCK 31) şartları varsa uygulanır. |
| Memuriyete Etkisi | 657 sayılı Kanun m.48/A-5 uyarınca kasten işlenen suçtan bir yıl veya daha fazla hapis cezasına mahkûmiyet memuriyete engeldir; bu suç maddede ayrıca sayılan suçlardan değildir. |
| Görevli Mahkeme | 132/1-3 (137 artırımı dahil): asliye ceza mahkemesi · suça sürüklenen çocukta çocuk mahkemesi. |
Suçun Şartları ve Unsurları Nelerdir?
TCK 132 üç ayrı suç tipi içerir ve her birinin şartı farklıdır. Birinci fıkra, kişiler arasındaki haberleşmenin gizliliğini ihlal etmeyi, yani haberleşmenin tarafı olmayan birinin içeriği okuması, dinlemesi veya başka bir yolla öğrenmesini cezalandırır. Resmî gerekçeye göre haberleşmenin mektupla, telefonla, telgrafla ya da elektronik postayla yapılması arasında fark yoktur; bugün WhatsApp, Telegram, Instagram mesajları ve SMS de bu kapsamda değerlendirilir. Önemli olan, haberleşmenin belirli kişiler arasında yapılmasıdır. Herkese açık bir sosyal medya gönderisi ya da yorum, kişiler arasındaki gizli bir haberleşme sayılmaz.
İkinci fıkra, kişiler arasındaki haberleşme içeriklerini hukuka aykırı olarak ifşa etmeyi ayrı bir suç olarak düzenler. İçerik hukuka uygun biçimde ya da birinci fıkradaki suç işlenerek öğrenilmiş olabilir; suç, içeriğin yetkisiz kişilerce öğrenilmesinin sağlanmasıyla oluşur. Gerekçe, kayıtların savcılığa veya mahkemeye verilmesini ya da duruşmada açıkça dinlenmesini bu fıkra kapsamında suç saymaz. Üçüncü fıkra ise haberleşmenin tarafı olan kişiyi ilgilendirir: kendisiyle yapılan haberleşmenin içeriğini diğer tarafın rızası olmadan hukuka aykırı olarak alenen ifşa eden kişi cezalandırılır; içeriğin basın ve yayın yoluyla yayımlanması da aynı cezaya bağlanmıştır.
Üçüncü fıkrada aleniyet belirleyicidir. Gerekçedeki örneğe göre kişinin kendisine gönderilen mektubu bir başkasına okutması bu suçu oluşturmaz; mektubun herkesin görebileceği bir yere asılması ya da yayımlanması ise oluşturur. Bir yazışmanın ekran görüntüsünü yalnız bir arkadaşa göstermek bu nedenle 132/3 kapsamına girmez; herkese açık bir hesapta paylaşmak girer. Kalabalık bir gruba gönderilen paylaşımlarda aleniyet, grubun büyüklüğüne ve içeriğin belirsiz sayıda kişiye ulaşma imkânına göre ayrıca değerlendirilir. Resmî gerekçede sözü edilen dördüncü fıkradaki artırım bugünkü metinde yer almaz.
Fail ve Mağdur
Fail herkes olabilir; suç özgü suç değildir. Ancak 132/1 bakımından gerekçe açıktır: bu suçu haberleşmenin tarafı olmayan kişi işleyebilir. Kendisine gönderilen mesajı okuyan ya da saklayan kişi 132/1’i işlemez; tarafın sorumluluğu yalnız 132/3’teki alenen ifşa hâlinde doğar. Eşinin, sevgilisinin, çalışma arkadaşının veya çocuğunun telefonundaki yazışmaları ondan habersiz okuyan kişi ise o haberleşmenin tarafı olmadığından 132/1 kapsamında sorumlu tutulabilir.
Mağdur, gizliliği ihlal edilen haberleşmenin taraflarıdır; bir yazışmada hem gönderen hem alıcı mağdur olabilir. 132/3’te mağdur, rızası alınmadan haberleşmesi ifşa edilen diğer taraftır. Suçun kamu görevlisi tarafından görevin verdiği yetki kötüye kullanılarak ya da belli bir meslek ve sanatın sağladığı kolaylıktan yararlanılarak işlenmesi, örneğin telefon tamircisinin servise bırakılan cihazdaki yazışmaları okuması, TCK 137 uyarınca cezayı yarı oranında artırır. Tüzel kişiler hakkında ise TCK 140 uyarınca bunlara özgü güvenlik tedbirlerine hükmolunur.
Suçun Hukuki Konusu
Korunan hukuki değer, Anayasa’nın 22. maddesinde güvence altına alınan haberleşme hürriyeti ve haberleşmenin gizliliğidir. Kişi, yalnız muhatabına söylediklerinin üçüncü kişilerce öğrenilmeyeceğine güvenerek haberleşme hakkına sahiptir. Maddi konu haberleşmenin içeriğidir: yazılan mesaj, gönderilen e-posta, sesli mesaj, telefon görüşmesinde konuşulanlar ve haberleşme yoluyla gönderilen fotoğraf veya belgeler. İçeriğin özel hayata ilişkin olması gerekmez; ticari bir yazışma da korunur.
Manevi Unsur
Suç yalnız kastla işlenir; taksirli hâli düzenlenmediğinden yanlışlıkla açılan bir e-postanın okunması ya da başkasına ait mesajın dikkatsizlikle görülmesi cezalandırılmaz (TCK 22/1). Fail, haberleşmenin başkalarına ait olduğunu ve içeriğe erişme yetkisinin bulunmadığını bilmelidir. Olası kast (sonucu öngörüp kabullenme) yeterlidir (TCK 21/2).
Dikkat: Hak arama amacıyla, yalnız kendisine ilişkin bir uyuşmazlıkta kullanmak üzere yazışmaları temin edip mahkemeye sunan kişinin hukuka aykırılık bilinciyle hareket edip etmediği ayrıca incelenir. Yargıtay, işten çıkarılan çalışanın kendisini ilgilendiren e-postaları iş davasında delil olarak sunduğu bir dosyada beraat kararını yerinde bulmuştur; künyesi aşağıda Yargıtay Kararları bölümündedir. Bu karar her ekran görüntüsünün serbestçe alınabileceği anlamına gelmez; mağdurun yazışmalarının sosyal medyada ya da üçüncü kişilere dağıtılması ayrıca 132/2 veya 132/3 sorumluluğu doğurur.
Suçun Cezası Nedir?
TCK 132’de ceza fıkraya göre bir yıldan altı yıla kadar hapis arasında değişir; 132/1’de bir ila üç yıl, kayıt suretiyle iki ila altı yıl, 132/2’de iki ila beş yıl, 132/3’te bir ila üç yıl hapis öngörülür.
| Hâl (fıkra) | Ceza | Görevli Mahkeme | Şikâyet / Uzlaşma |
|---|---|---|---|
| Haberleşmenin gizliliğini ihlal: okuma, dinleme, öğrenme (TCK 132/1, 1. cümle) | Bir yıldan üç yıla kadar hapis | Asliye ceza | Şikâyet var / uzlaşma var |
| İhlalin içeriklerin kaydı suretiyle işlenmesi (TCK 132/1, 2. cümle) | Ceza bir kat artırılır: iki yıldan altı yıla kadar hapis | Asliye ceza | Şikâyet var / uzlaşma var |
| Kişiler arasındaki haberleşme içeriklerini hukuka aykırı ifşa (TCK 132/2) | İki yıldan beş yıla kadar hapis | Asliye ceza | Şikâyet var / uzlaşma var |
| Kendisiyle yapılan haberleşmeyi rıza olmadan alenen ifşa; basın ve yayın yoluyla yayımlama (TCK 132/3) | Bir yıldan üç yıla kadar hapis | Asliye ceza | Şikâyet var / uzlaşma var |
| Kamu görevlisi tarafından ya da meslek ve sanat kolaylığıyla (TCK 137/1) | İlgili fıkranın cezası yarı oranında artırılır | Asliye ceza | Şikâyet var / uzlaşma var |
| Teşebbüs (TCK 35/2) | İlgili fıkranın cezası dörtte birden dörtte üçe kadar indirilir | Asliye ceza | Şikâyet var / uzlaşma var |
Temel Halinin Cezası (132/1)
Temel hâlde, kişiler arasındaki haberleşmenin içeriğini okuyarak, dinleyerek ya da başka bir yolla öğrenen kişiye bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası verilir. Maddede seçimlik adli para cezası öngörülmemiştir; hâkim yalnız hapis cezasına hükmeder. Temel ceza TCK 61/1’deki ölçütlere, özellikle ihlalin süresine, okunan yazışmaların kapsamına, içeriğin mahremiyet derecesine ve failin mağdurla ilişkisine göre alt ve üst sınır arasında belirlenir.
Nitelikli Haller (132/1, 132/2-3, 137)
Birinci fıkranın ikinci cümlesine göre gizlilik ihlali haberleşme içeriklerinin kaydı suretiyle gerçekleşirse ceza bir kat artırılır. Gerekçe, telefon konuşmalarının ses kayıt cihazıyla kayda alınmasını örnek gösterir. Başkasının telefonundaki yazışmaların ekran görüntüsünün alınması, fotoğrafının çekilmesi ya da kendi cihazına aktarılması da kayıt niteliğindedir. Kanun koyucu ikinci ve üçüncü fıkradaki ifşa fiillerini ayrı suç tipleri olarak düzenlemiştir; bu fıkralar birinci fıkranın nitelikli hâli değil, bağımsız suçlardır.
TCK 137/1, bu bölümdeki suçların kamu görevlisi tarafından görevinin verdiği yetki kötüye kullanılarak ya da belli bir meslek ve sanatın sağladığı kolaylıktan yararlanılarak işlenmesi hâlinde cezayı yarı oranında artırır. Haberleşme hizmeti veren bir şirketin çalışanı, bir bilgisayar teknisyeni ya da yetkisini aşarak yazışmalara erişen bir kamu görevlisi bu artırımla cezalandırılabilir. Artırımla 132/1’in kayıt hâlinde üst sınır dokuz yıla, 132/2’de yedi buçuk yıla çıkar; yine de on yılı aşmadığından görev değişmez.
İndirim Halleri
Maddede bu suça özgü bir indirim hâli öngörülmemiştir. Mağdurun haksız bir fiilinin yarattığı hiddet veya şiddetli elemin etkisiyle işlenen ifşa fiillerinde haksız tahrik indirimi (TCK 29) dörtte birden dörtte üçe kadar uygulanabilir. Altıda bire kadar takdiri indirim TCK 62’ye göre yapılır; ifşa edilen içeriğin kısa sürede kaldırılması ve mağdurun zararının giderilmesi bu değerlendirmede dikkate alınır. Fiili on iki ile on beş yaş arasında işleyen ceza sorumluluğu bulunan çocukta ceza yarı, on beş ile on sekiz yaş arasında üçte bir oranında indirilir (TCK 31/2-3). Bütün fıkralarda üst sınır iki yılı aştığından basit yargılama usulü (CMK 251/1) uygulanmaz.
Somut olayınızı birlikte değerlendirelim
Ceza hesabı; nitelikli hâller, artırım ve indirim nedenleriyle dosyadan dosyaya değişir.
Suçun Özel Görünüş Biçimleri
Teşebbüs
Suç, içeriğin öğrenildiği, kaydedildiği ya da ifşa edildiği anda tamamlanır; icra hareketleri bölünebildiğinden teşebbüs (TCK 35) mümkündür. Başkasının telefonunu ele geçirip kilit ekranını açmaya çalışan ama yazışmalara ulaşamadan yakalanan kişi 132/1’e teşebbüsten sorumlu tutulabilir.
İştirak
Yazışmaları birlikte ele geçiren ve paylaşan kişiler ortak karar altında hareket ediyorsa müşterek fail (TCK 37/1) sayılır. Başkasını, örneğin bir teknisyeni ya da ev arkadaşını, mağdurun telefonundaki mesajları alıp getirmeye ikna eden kişi azmettiren (TCK 38), bilerek şifre veya cihaz temin eden kişi yardım eden (TCK 39) olarak sorumludur.
İçtima (Zincirleme Suç ve Diğer Halleri)
Aynı suç işleme kararıyla aynı kişinin yazışmalarının farklı zamanlarda okunması TCK 43/1 uyarınca zincirleme suç oluşturur ve tek ceza dörtte birden dörtte üçe kadar artırılır; TCK 43/3’teki istisnalar bu suçu kapsamaz. Tek bir ifşa fiiliyle birden fazla kişinin haberleşmesinin gizliliği ihlal edilmişse TCK 43/2 uygulanır. Bir e-posta veya sosyal medya hesabına izinsiz girilip yazışmaların okunması hâlinde girme fiili TCK 243’teki bilişim sistemine girme suçunu, okuma fiili ise 132/1’i oluşturur; iki suçtan birlikte dava açılması uygulamada sıktır.
Komşu suçlarla sınır dikkatle çizilmelidir. Yüz yüze yapılan aleni olmayan konuşmaların bir aletle dinlenmesi ya da kaydedilmesi TCK 133’teki konuşmaların dinlenmesi ve kayda alınması suçunu oluşturur; tarafın kendi katıldığı görüşmeyi kaydetmesi de 132/1’i değil, şartları varsa 133/2’yi gündeme getirir. İfşa edilen yazışma kişinin özel hayatına ilişkin görüntü veya sesler içeriyorsa TCK 134’teki özel hayatın gizliliğini ihlal suçu, kişisel verilerin başkasına verilmesi veya yayılması niteliğindeyse TCK 136 da gündeme gelir. Tek fiille birden fazla suç oluşuyorsa fikri içtima (TCK 44) uyarınca en ağır cezayı gerektiren suçtan hüküm kurulur.
Adli Para Cezasına Çevirme, Erteleme ve Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması
Adli Para Cezasına Çevirme
TCK 49/2’ye göre bir yıl veya daha az hapis kısa süreli hapistir ve TCK 50/1 uyarınca adli para cezasına ya da diğer seçenek yaptırımlara çevrilebilir. 132/1’in temel hâlinde ve 132/3’te alt sınır bir yıl olduğundan, ceza alt sınırdan verildiğinde ya da indirimle bir yıl veya altına indiğinde çevirme mümkündür. 132/1’in kayıt hâlinde ve 132/2’de alt sınır iki yıl olduğundan çevirme ancak teşebbüs, haksız tahrik veya yaş küçüklüğü gibi indirimlerle ceza bir yıl veya altına indiğinde gündeme gelir; yalnız TCK 62 indirimi bunun için yetmez.
Erteleme
TCK 51/1’e göre iki yıl veya daha az hapis cezası ertelenebilir; fiili on sekiz yaşından küçükken ya da altmış beş yaşını bitirmişken işleyen için sınır üç yıldır. 132/1’in temel hâlinde ve 132/3’te erteleme, kişinin daha önce kasıtlı bir suçtan üç aydan fazla hapse mahkûm olmaması ve yeniden suç işlemeyeceği kanaatinin oluşması şartıyla mümkündür. 132/1’in kayıt hâlinde ve 132/2’de ceza alt sınırdan ya da indirimle iki yıl veya altında belirlenirse aynı şartlarla erteleme yapılabilir; 137 artırımıyla sonuç ceza iki yılı aşarsa erteleme mümkün değildir.
HAGB (Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması)
CMK 231/5’e göre hükmolunan ceza iki yıl veya daha az hapis ise hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilebilir. Sanığın daha önce kasıtlı bir suçtan mahkûm olmaması, yeniden suç işlemeyeceği kanaatinin oluşması ve suçla doğan zararın tamamen giderilmesi gerekir (CMK 231/6). Bu suçta zararın giderilmesi çoğu zaman ifşa edilen içeriğin kaldırılması ve mağdurun manevi zararının karşılanmasıyla tartışılır. Denetim süresi beş yıldır, karara karşı istinaf yoluna gidilir (CMK 231/8, 231/12). HAGB, 7589 sayılı Kanunla aynı içerikle yeniden düzenlenmiş olup bugün de uygulanmaktadır.
Suçun Soruşturma ve Kovuşturma Aşamaları
TCK 139 uyarınca soruşturma, mağdurun Cumhuriyet başsavcılığına ya da kolluğa şikâyetiyle başlar; şikâyet olmadan resen soruşturma yapılamaz. Tipik deliller ifşa edilen paylaşımın ekran görüntüleri ve bağlantı adresi, mesajlaşma uygulamasındaki grup kayıtları, tanık beyanları ve gerektiğinde şüphelinin cihazı üzerindeki incelemedir. Şüphelinin bilgisayar ve telefonunda arama, kopyalama ve inceleme CMK 134’e göre hâkim kararıyla, gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde savcı kararıyla yapılır; savcı kararı yirmi dört saat içinde hâkim onayına sunulur. Uzlaştırma girişimi sonuçsuz kalırsa ve yeterli şüphe varsa iddianame asliye ceza mahkemesine verilir.
Kovuşturmada en çok tartışılan konular sanığın haberleşmenin tarafı olup olmadığı, ifşanın aleni olup olmadığı ve ekran görüntüsünün gerçekten sanığın cihazından çıkıp çıkmadığıdır. Ekran görüntüleri kolayca düzenlenebildiğinden, içeriğin özgünlüğü ve kimin tarafından paylaşıldığı bilirkişi incelemesiyle doğrulanmalıdır. Yazışmaların bir davada delil olarak savcılığa veya mahkemeye sunulması ile üçüncü kişilere dağıtılması arasındaki fark da hukuka aykırılık ve kast bakımından belirleyicidir.
Hükme karşı gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki hafta içinde istinafa başvurulabilir (CMK 273/1). Bölge adliye mahkemesinin beş yıl veya daha az hapse ilişkin istinafı esastan reddeden ya da bu cezayı artırmayan kararları temyiz edilemez (CMK 286/2-a, b); beraat kararına karşı istinafın esastan reddi de temyize kapalıdır (CMK 286/2-g) ve suç CMK 286/3’teki istisnalar arasında yer almaz. Temyiz yolu açık olan kararlarda süre de tebliğden itibaren iki haftadır (CMK 291/1). Haberleşmenin gizliliğini ihlal suçu için hazırlanmış savunma dilekçesi örneği, istinaf dilekçesi örneği ve temyiz dilekçesi örneği sitemizde yer alır.
Suçta Gözaltı ve Tutukluluk Halleri
CMK 91/1’e göre gözaltı süresi, yakalama yerine en yakın hâkime gönderilme için zorunlu süre hariç yirmi dört saattir; bu yol süresi on iki saati geçemez. Toplu olarak işlenen suçlarda Cumhuriyet savcısı süreyi her defasında bir günü geçmemek üzere üç güne kadar uzatabilir (CMK 91/3).
Bütün fıkralarda hapis cezasının üst sınırı iki yılı aştığından CMK 100/4’teki tutuklama yasağı uygulanmaz ve tutuklama hukuken mümkündür. Suç CMK 100/3’teki katalogda yer almadığından kaçma şüphesi ya da delilleri yok etme, gizleme veya değiştirme şüphesi somut olgularla gösterilmelidir; ölçülülük ilkesi gereği çoğu dosyada adli kontrolle yetinilir. Asliye ceza mahkemesinin görevine giren bu suçta azami tutukluluk soruşturmada altı ay (CMK 102/4), kovuşturmada bir yıl olup zorunlu hâllerde altı ay uzatılabilir (CMK 102/1). Yurt dışına çıkış yasağı ya da belirlenen yerlere gitmeme gibi adli kontrol yükümlülüklerine (CMK 109/3) hâkim karar verir.
Uzlaşma, Şikayet Süresi, Zamanaşımı, Etkin Pişmanlık ve Görevli Mahkeme
Uzlaşma Mümkün mü?
Evet. TCK 132 TCK 139’a göre şikâyete bağlı olduğundan bütün fıkralarda CMK 253/1-a uyarınca uzlaştırma yoluna gidilir. Uzlaştırma teklifine yedi gün içinde cevap verilmezse teklif reddedilmiş sayılır (CMK 253/4); edim derhal yerine getirilirse kovuşturmaya yer olmadığına karar verilir. Suç aynı mağdura karşı ısrarlı takip (TCK 123/A) gibi uzlaştırma kapsamı dışındaki bir suçla birlikte işlenmişse uzlaştırma yapılmaz (CMK 253/3). Hapis cezasının üst sınırı altı ayı aştığından önödeme (TCK 75) uygulanmaz.
Şikayet Süresi Ne Kadardır?
Şikâyet süresi, mağdurun fiili ve faili öğrendiği tarihten itibaren altı aydır (TCK 73/1). Bu süre geçtikten sonra yapılan şikâyetle soruşturma yapılamaz; ancak süre, yazışmaların okunduğu ya da paylaşıldığı günden değil, mağdurun bunu ve kimin yaptığını öğrendiği günden başlar. Şikâyetten vazgeçme, hüküm kesinleşmeden önce yapılırsa davayı düşürür (TCK 73/4) ve iştirak hâlinde suç işleyen sanıklardan biri hakkındaki vazgeçme diğerlerini de kapsar (TCK 73/5).
Dava Zamanaşımı Süresi
132/1’in temel hâlinde ve 132/3’te üst sınır üç, 132/2’de beş yıl olduğundan dava zamanaşımı sekiz yıldır (TCK 66/1-e). Zamanaşımı hesabında nitelikli hâller de dikkate alındığından (TCK 66/3), içerikler kaydedilmişse üst sınır altı yıla çıkar ve süre on beş yıldır (TCK 66/1-d). 132/2’deki fiil TCK 137 kapsamında işlenmişse üst sınır yedi buçuk yıla çıktığından süre yine on beş yıldır. Kesen işlemler varsa süre en çok yarısı kadar uzar (TCK 67/4).
Etkin Pişmanlık Hükümleri
Kanunda bu suça özgü etkin pişmanlık hükmü bulunmamaktadır. İfşa edilen içeriğin kaldırılması ya da mağdurdan özür dilenmesi cezayı ortadan kaldırmaz; bu davranışlar takdiri indirim (TCK 62), uzlaştırmadaki edim ve HAGB’deki zararın giderilmesi şartı bakımından değerlendirilir.
Görevli Mahkeme Hangisidir?
5235 sayılı Kanunun 12. maddesi ağır ceza mahkemesini on yıldan fazla hapis gerektiren suçlar ile maddede sayılan suçlarda görevli kılar; TCK 132 bu listede yer almaz ve 137 artırımıyla bile üst sınır on yılı aşmaz. Bu nedenle haberleşmenin gizliliğini ihlal suçu bütün fıkralarda asliye ceza mahkemesinde görülür. Fail çocuksa dava çocuk mahkemesinde görülür. Mahkûmiyet hâlinde koşullu salıverilme oranı, özel hayata ve hayatın gizli alanına karşı suçlar için öngörülen üçte ikidir (5275 sayılı Kanun m.107/2-f).
Yargıtay Kararları
Yargıtay 12. Ceza Dairesi, 25.09.2019 tarihli, 2018/8586 E., 2019/9340 K.
İşten çıkarılan ve işe iade davası açan sanık, eski iş arkadaşına şirketçe tahsis edilen e-posta hesabına bildiği şifreyle girerek kendisini ilgilendiren yazışmaları almış ve iş mahkemesine delil olarak sunmuştu; bilişim sistemine girme ile TCK 132/1 ve 132/2’den dava açılmış, yerel mahkeme beraat vermişti. Daire, iletilerin bir kısmının tarafının sanık olduğunu ve yazışmaların üçüncü kişilerle paylaşılmadığını belirtmiş; sanığın yalnız kendisine ilişkin delilleri korumak amacıyla hukuka aykırılık bilinci olmadan ve iş arkadaşının rızasıyla hesaba girdiği yönündeki savunmasının aksine mahkûmiyete yeter kesin delil bulunmadığı gerekçesiyle beraati yerinde bulmuştur. Hükmü yalnız beraatin dayandığı CMK 223/2 bendinin düzeltilmesi yönünden düzelterek onamıştır.
… sadece kendisine ilişkin süreçle ilgili elektronik iletileri temin edip, iş mahkemesindeki iddialarını ispatlama ve kaybolma olasılığı bulunan delillerin muhafazasını sağlama amacını taşıyan eylemlerinde, hukuka aykırı hareket ettiği bilinciyle davranmadığına …
Yargıtay 12. Ceza Dairesi, 14.04.2025 tarihli, 2022/10008 E., 2025/3790 K.
Öğrenci velisi olan sanık, öğretmenle WhatsApp üzerinden yaptığı yazışmaların ekran görüntüsünü velilerin WhatsApp grubunda paylaşmış, ilk derece mahkemesi TCK 132/3’ten mahkûmiyet vermişti. Bölge adliye mahkemesi, sanığın yazışmanın tarafı olduğunu, içeriğin özel hayata ilişkin olmadığını ve paylaşımın herkese açık olmayan, sınırlı sayıda kişinin bulunduğu kapalı bir grupta yapıldığını belirterek beraat vermişti. Daire, 132. maddenin fıkralarını ayrı ayrı tanımlamış; üçüncü fıkranın, haberleşmenin muhatabının içeriği belirli olmayan ve birden fazla kişinin algılayabileceği aleni bir ortamda rıza dışı ifşa etmesini aradığını açıklayarak beraati onamıştır. Kendi yazışmasını kapalı bir grupta paylaşan taraf bakımından sonuç, aleniyetin bulunup bulunmadığına bağlıdır.
… Haberleşme içeriklerinin, haberleşmenin muhatabı olan diğer kişi tarafından, belirli olmayan ve birden fazla kişi tarafından algılanabilme imkanı bulunan aleni bir ortamda, ilgilisi veya ilgililerinin rızası dışında ifşa edilmesi eylemi 5237 sayılı Kanun’un 132 nci maddesinin üçüncü fıkrasında suç olarak düzenlenmiştir. …
Sık Sorulan Sorular
Haberleşmenin gizliliğini ihlal suçunun cezası kaç yıl?
Başkaları arasındaki haberleşmenin içeriğini öğrenmenin cezası bir yıldan üç yıla, içerik kaydedilmişse iki yıldan altı yıla kadar hapistir. İçerikleri hukuka aykırı ifşa etmek iki yıldan beş yıla, kendisiyle yapılan yazışmayı alenen ifşa etmek bir yıldan üç yıla kadar hapis gerektirir. Kamu görevlisi ya da meslek kolaylığıyla işlenirse ceza yarı oranında artar.
WhatsApp ekran görüntüsü paylaşmak suç mu?
Tarafı olduğunuz bir yazışmanın ekran görüntüsünü karşı tarafın rızası olmadan herkese açık biçimde paylaşmak TCK 132/3’teki suçu oluşturabilir. Görüntüyü yalnız bir kişiye göstermek aleni olmadığından bu suçu oluşturmaz. Başkaları arasındaki bir yazışmanın ekran görüntüsünü dağıtmak ise 132/2 kapsamındadır.
Eşin telefonundaki mesajları okumak suç mu?
Eşinizin başkalarıyla yaptığı yazışmaları onun rızası olmadan okumak, o haberleşmenin tarafı olmadığınız için TCK 132/1 kapsamında değerlendirilebilir; ekran görüntüsü almak kayıt sayıldığından ceza bir kat artar. Suç şikâyete bağlıdır ve uzlaştırma uygulanır.
Mesaj ekran görüntüsü mahkemeye delil olarak sunulabilir mi?
Tarafı olduğunuz yazışmayı savcılığa veya mahkemeye sunmak alenen ifşa sayılmaz ve kural olarak 132/3’ü oluşturmaz. Başkalarına ait yazışmaların gizlice elde edilmesinde ise hukuka aykırılık ve kast ayrıca değerlendirilir; delilin ceza davasında kullanılabilirliği CMK 206/2-a ve 217/2’ye göre tartışılır.
Haberleşmenin gizliliğini ihlal suçu şikâyete bağlı mı?
Evet. TCK 139 uyarınca şikâyete bağlıdır; mağdur fiili ve faili öğrendiği tarihten itibaren altı ay içinde şikâyet etmelidir. Şikâyetten vazgeçme davayı düşürür ve suç uzlaştırma kapsamındadır.
TCK 132 davasına hangi mahkeme bakar?
Bütün fıkralarda asliye ceza mahkemesi bakar; fail çocuksa çocuk mahkemesi görevlidir. Tutuklama hukuken mümkündür ama suç katalog suçlardan olmadığından çoğu dosyada adli kontrol tercih edilir.