TCK 243 Bilişim Sistemine Girme Suçu ve Cezası

Suçun Hukuki Künyesi

Suçun Şartları ve Unsurları Nelerdir?

TCK 243/1 iki seçimlik hareket sayar: bir bilişim sisteminin bütününe veya bir kısmına hukuka aykırı olarak girmek ya da hukuka uygun girdikten sonra orada kalmaya devam etmek. Bilişim sistemi kanunda tanımlanmamıştır; verileri toplayan, saklayan ve otomatik işlemlere tabi tutan bilgisayar, cep telefonu, sunucu ve ağlar ile bunlar üzerinde çalışan e-posta, bulut, internet bankacılığı ve sosyal medya hesapları uygulamada bu kapsamda değerlendirilir. Başkasının şifresini kullanarak hesabına girmek, kilidi açık bırakılmış telefonu kurcalayıp mesajlara bakmak tipik örneklerdir.

Suç bir sırf hareket suçudur: sisteme girildiği anda tamamlanır. Failin veri elde etmesi, bir şey değiştirmesi ya da zarar doğması gerekmez. Orada kalmaya devam etme hâli ise girişin başlangıçta hukuka uygun olduğu, ancak izin süresi ya da kapsamı aşıldığı durumları karşılar; çalışma süresi biten bir personelin şirket sistemine bağlı kalıp başka dosyalara göz atması bu türdendir.

Hukuka aykırılık, suçun en çok tartışılan unsurudur. Sistemin sahibi ya da kullanıcısı rıza göstermişse giriş hukuka aykırı değildir. Yargıtay, şifresini sanığa kendisi veren katılanın hesabına girilmesini bu suç saymamış, şifrenin sonradan değiştirilerek hesabın sahibine kapatılması iddiasının ise TCK 244/2 kapsamında incelenmesi gerektiğini belirtmiştir; künyesi aşağıda Yargıtay Kararları bölümündedir.

Fail ve Mağdur

Fail herkes olabilir; suç özgü suç değildir. Eşler, sevgililer, aile bireyleri ve iş arkadaşları arasında işlenen olaylar uygulamada çoğunluktadır. Evlilik birliği tek başına eşin telefonuna veya hesabına girme yetkisi vermez; rıza her somut olayda ayrıca araştırılır. Kamu görevlisinin görevi dışında kurum sistemlerine girmesi de 243 kapsamında değerlendirilir.

Mağdur, sistemin ya da hesabın sahibi veya hukuka uygun kullanıcısıdır. Gerçek kişi olabileceği gibi şirket veya kamu kurumu da olabilir. Mağdurun kim olduğu suçun nitelendirmesini değiştirmez; ancak suç şikâyete bağlı olmadığından mağdurun sonradan barışması davayı sona erdirmez.

Suçun Hukuki Konusu

Korunan hukuki değer, bilişim sistemlerinin dokunulmazlığı ve kullanıcının sistem üzerindeki hâkimiyetidir; içerdiği verilerin gizliliği ve güvenliği de bu korumanın parçasıdır. Maddi konu bilişim sisteminin kendisidir. Verilerin ele geçirilmesi, yayılması ya da değiştirilmesi ayrı suç tiplerinde korunur; bu nedenle 243 çoğu dosyada başka bir bilişim veya özel hayat suçuyla birlikte gündeme gelir.

Manevi Unsur

Suç yalnız kastla işlenir; taksirli hâli düzenlenmediğinden yanlışlıkla başkasının hesabının açılması cezalandırılmaz (TCK 22/1). Fail, girdiği sistemin başkasına ait olduğunu ve giriş yetkisinin bulunmadığını bilmelidir. Belirli bir amaç aranmaz; merak ya da kıskançlık saikiyle girilmesi suçu ortadan kaldırmaz. 243/3’teki ağırlaşmış netice için failin verileri yok etme veya değiştirme kastı olmamalıdır, bu netice bakımından en azından taksir aranır (TCK 23).

Suçun Cezası Nedir?

TCK 243 dört fıkrada farklı cezalar öngörür; temel hâlde hapis ile adli para cezası seçimliktir, diğer fıkralarda yalnız hapis vardır.

Temel Halinin Cezası (243/1)

Temel hâlde ceza bir yıla kadar hapis veya adli para cezasıdır. Hapsin alt sınırı TCK 49/1 gereği bir aydır; adli para cezası beş günden yedi yüz otuz güne kadar belirlenir ve bir günü yüz ile beş yüz Türk lirası arasında takdir edilir (TCK 52/1-2). Seçimlik ceza, hâkimin iki yaptırımdan birini seçeceği anlamına gelir; hâkim hapsi seçerse bu ceza artık adli para cezasına çevrilemez (TCK 50/2). Temel ceza TCK 61/1’deki ölçütlere, özellikle girilen sistemin niteliğine, sistemde kalınan süreye ve failin kusuruna göre belirlenir.

Nitelikli Haller (243/3-4)

Üçüncü fıkra neticesi sebebiyle ağırlaşmış bir hâldir: hukuka aykırı giriş nedeniyle sistemdeki veriler yok olur veya değişirse ceza altı aydan iki yıla kadar hapse çıkar. Dördüncü fıkra ise ayrı bir suç tipidir; sisteme girmeden, teknik araçlarla bir sistemin kendi içindeki ya da sistemler arasındaki veri nakillerini izleyen kişi bir yıldan üç yıla kadar hapisle cezalandırılır. Ortak ağdaki trafiği dinleyen yazılımlar ya da kablosuz ağ üzerinden aktarılan verileri yakalayan cihazlar bu fıkranın uygulama alanındadır. İzlenen verilerin kaydedilmesi ya da ele geçirilmesi ayrıca TCK 136’daki kişisel verileri ele geçirme suçunu oluşturabilir.

İndirim Halleri (243/2)

İkinci fıkraya göre birinci fıkradaki fiil bedeli karşılığı yararlanılabilen sistemler hakkında işlenirse ceza yarı oranına kadar indirilir; ücretli bir internet ağına ya da abonelikle kullanılan bir dijital hizmete izinsiz bağlanmak bu kapsamdadır. 243/1-3 için CMK 251/1’deki basit yargılama usulü uygulanabilir ve mahkûmiyet hâlinde sonuç ceza dörtte bir oranında indirilir (CMK 251/3); bu usulle verilen hükme karşı itiraz yoluna gidilir (CMK 252/1), fail çocuksa usul uygulanmaz (CMK 251/7). Fiili on iki ile on beş yaş arasında işleyen ceza sorumluluğu bulunan çocukta ceza yarı, on beş ile on sekiz yaş arasında üçte bir oranında indirilir (TCK 31/2-3). Altıda bire kadar takdiri indirim TCK 62’ye göre yapılabilir.

Suçun Özel Görünüş Biçimleri

Teşebbüs

Suç girişle tamamlandığından, sisteme ulaşmak için icra hareketlerine başlanıp girişin gerçekleşmediği durumlarda teşebbüs (TCK 35) gündeme gelir. Şifre deneme yazılımıyla hesaba erişmeye çalışılması ve güvenlik önlemleri nedeniyle girişin engellenmesi bu türdendir. Yalnız şifre öğrenmek ya da bir bilgisayarın fiziken eline alınması, sisteme yönelik icra hareketi sayılmadıkça hazırlık hareketi olarak kalır.

İştirak

Şifreyi temin eden ile sisteme giren farklı kişilerse, ortak karar altında hareket ettikleri ölçüde müşterek fail (TCK 37/1) olarak sorumlu tutulurlar. Başkasına giriş için yazılım ya da yöntem sağlayan kişi yardım eden (TCK 39), girişe yönlendiren kişi ise azmettiren (TCK 38) konumundadır. Giriş sırasında yanında bulunup ekrana bakmakla yetinen kişinin sorumluluğu, girişe katkısına göre ayrıca değerlendirilir.

İçtima (Zincirleme Suç ve Diğer Halleri)

Aynı suç işleme kararıyla aynı kişinin hesabına farklı zamanlarda girilmesi TCK 43/1 uyarınca zincirleme suç oluşturur ve tek ceza dörtte birden dörtte üçe kadar artırılır. Girişten sonra mesajların ya da fotoğrafların kaydedilmesi, başkalarına gönderilmesi ya da yayılması ayrı suçlar doğurur: haberleşme içeriklerinde TCK 132, özel hayata ilişkin görüntü ve seslerde TCK 134’teki özel hayatın gizliliğini ihlal suçu, kişisel verilerde TCK 136 uygulanır ve bunlarla gerçek içtima kuralları işler.

Bilişim sistemine girme suçu çoğu zaman bir malvarlığı suçunun aracıdır. Başkasının internet bankacılığı hesabına girip para transfer eden kişi TCK 142/2-e’deki bilişim sistemlerinin kullanılması suretiyle nitelikli hırsızlıktan, sahte site ya da mesajla kişiyi aldatarak para gönderten kişi ise TCK 158/1-f’deki nitelikli dolandırıcılıktan yargılanır. Bu dosyalarda girişin ayrıca cezalandırılıp cezalandırılmayacağı, girişin araç suç olarak diğer suçun içinde kalıp kalmadığına göre değerlendirilir.

Adli Para Cezasına Çevirme, Erteleme ve Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması

Adli Para Cezasına Çevirme

243/1’de hâkim doğrudan adli para cezasına hükmedebilir; hapsi seçerse TCK 50/2 gereği bu ceza artık paraya çevrilemez. 243/3 ve 243/4’te adli para cezası öngörülmediğinden, hükmolunan hapis bir yıl veya daha azsa kısa süreli sayılır ve TCK 50/1 uyarınca adli para cezasına ya da diğer seçenek yaptırımlara çevrilebilir. 243/4’te alt sınır bir yıl olduğundan çevirme ancak ceza alt sınırdan verildiğinde ya da indirimle bir yılın altına indiğinde mümkündür.

Erteleme

TCK 51/1’e göre iki yıl veya daha az hapis cezası ertelenebilir; fiili on sekiz yaşından küçükken ya da altmış beş yaşını bitirmişken işleyen için sınır üç yıldır. 243/1-3’te hapis cezası bu sınırın altında kaldığından erteleme, kişinin daha önce kasıtlı bir suçtan üç aydan fazla hapse mahkûm olmaması ve yeniden suç işlemeyeceği kanaatinin oluşması şartıyla mümkündür. 243/4’te ceza iki yıl veya altında belirlenirse aynı şartlarla erteleme gündeme gelir. Adli para cezası ertelenemez.

HAGB (Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması)

CMK 231/5’e göre hükmolunan ceza iki yıl veya daha az hapis ya da adli para cezası ise hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilebilir; bu suçun bütün fıkralarında bu sınıra uygun sonuçlar çıkabilir. Sanığın daha önce kasıtlı bir suçtan mahkûm olmaması, yeniden suç işlemeyeceği kanaatinin oluşması ve varsa zararın giderilmesi gerekir (CMK 231/6). Denetim süresi beş yıldır, karara karşı istinaf yoluna gidilir (CMK 231/8, 231/12). HAGB, 7589 sayılı Kanunla aynı içerikle yeniden düzenlenmiş olup bugün de uygulanmaktadır.

Suçun Soruşturma ve Kovuşturma Aşamaları

Soruşturma çoğunlukla mağdurun hesabına yabancı bir cihazdan giriş yapıldığını fark ederek başvurmasıyla başlar; ancak suç resen soruşturulduğundan herhangi bir ihbar da yeterlidir. Mağdurun hesabına ait giriş kayıtları, IP adresleri ve oturum saatleri ilgili şirketten, IP adresinin hangi aboneye ait olduğu internet servis sağlayıcısından istenir. Şüphelinin bilgisayar ve telefonunda arama, kopyalama ve inceleme CMK 134’teki usule göre hâkim kararıyla, gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde savcının kararıyla yapılır ve savcı kararı yirmi dört saat içinde hâkim onayına sunulur; ardından bilişim uzmanı bilirkişi raporu alınır. Yeterli şüphe varsa iddianame asliye ceza mahkemesine verilir.

Kovuşturmada en çok tartışılan konu girişin kim tarafından yapıldığıdır. Aynı modemi kullanan birden fazla kişi bulunması, ortak kullanılan bilgisayarlar ve basit ya da başkalarınca bilinen şifreler, IP kaydını tek başına yetersiz kılabilir. İkinci tartışma rızadır: şifrenin mağdur tarafından verilip verilmediği, daha önce ortak kullanılan hesaplar ve ilişkinin bitip bitmediği sorulur. Hesaptan alınan yazışmaların başka bir davada delil olarak sunulması ise ayrıca hukuka aykırılık bilinci yönünden tartışılmaktadır.

Hükme karşı gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki hafta içinde istinafa başvurulabilir (CMK 273/1); hapisten çevrilmeyen ve on beş bin Türk lirası dahil adli para cezasına mahkûmiyet hükümleri ise CMK 272/3-a gereği kesindir. 243/1-3’te bölge adliye mahkemesi kararları CMK 286/2-d gereği kural olarak temyiz edilemez; 243/4’te ise tebliğden itibaren iki hafta içinde temyize gidilebilecek hâller sınırlıdır (CMK 291/1, 286/2-a, b). Bu suç için hazırlanmış savunma dilekçesi örneği, istinaf dilekçesi örneği ve temyiz dilekçesi örneği sitemizde yer alır.

Suçta Gözaltı ve Tutukluluk Halleri

CMK 91/1’e göre gözaltı süresi, yakalama yerine en yakın hâkime gönderilme için zorunlu süre hariç yirmi dört saattir; bu yol süresi on iki saati geçemez. Toplu olarak işlenen suçlarda Cumhuriyet savcısı süreyi her defasında bir günü geçmemek üzere üç güne kadar uzatabilir (CMK 91/3). Bilişim sistemine girme suçu tek başına işlendiğinde gözaltı nadiren uygulanır; çoğu dosyada şüpheli ifadeye çağrılır.

243/1, 243/2 ve 243/3’te hapis cezasının üst sınırı iki yılı geçmediğinden ve suç vücut dokunulmazlığına karşı işlenmediğinden CMK 100/4 gereği tutuklama kararı verilemez. 243/4’te üst sınır üç yıl olduğundan tutuklama hukuken mümkündür; ancak suç katalogda yer almadığından kaçma veya delil karartma şüphesi somut olgularla gösterilmelidir. Asliye ceza mahkemesinin görevine giren bu suçta azami tutukluluk soruşturmada altı ay (CMK 102/4), kovuşturmada bir yıl olup zorunlu hâllerde altı ay uzatılabilir (CMK 102/1). Adli kontrol tedbirlerine hâkim karar verir.

Uzlaşma, Şikayet Süresi, Zamanaşımı, Etkin Pişmanlık ve Görevli Mahkeme

Uzlaşma Mümkün mü?

Yetişkin failde uzlaştırma mümkün değildir: TCK 243, CMK 253/1-b’deki listede sayılmamıştır ve şikâyete bağlı olmadığından 253/1-a kapsamına da girmez. Suça sürüklenen çocukta ise bütün fıkraların üst sınırı üç yılı geçmediğinden, mağdurun gerçek kişi ya da özel hukuk tüzel kişisi olması şartıyla CMK 253/1-c uyarınca uzlaştırma yapılır. Temel hâlde hapis cezasının üst sınırı altı ayı aştığı ve ceza yalnız adli para cezası olmadığı için önödeme (TCK 75) uygulanmaz.

Şikayet Süresi Ne Kadardır?

Şikâyet süresi yoktur. TCK 243’te şikâyet şartı öngörülmediğinden suç resen soruşturulur ve TCK 73/1’deki altı aylık süre uygulanmaz. Mağdurun şikâyetini geri alması ya da sanıkla barışması soruşturmayı veya davayı sona erdirmez; birlikte işlenen şikâyete bağlı bir suç varsa vazgeçme yalnız o suç bakımından sonuç doğurur.

Dava Zamanaşımı Süresi

Bütün fıkralarda üst sınır beş yılı geçmediğinden dava zamanaşımı sekiz yıldır (TCK 66/1-e). Kesen işlemler varsa süre en fazla yarısı kadar uzar ve on iki yıla çıkar (TCK 67/4). Yargıtay, 243/1’den açılan bir davada son kesen işlemden itibaren sekiz yıl geçtiği için davanın düşmesine karar vermiştir; künyesi aşağıda Yargıtay Kararları bölümündedir. Fiili on iki ile on sekiz yaş arasında işleyenler için süre TCK 66/2’ye göre kısalır.

Etkin Pişmanlık Hükümleri

Kanunda bu suça özgü etkin pişmanlık hükmü bulunmamaktadır. Failin hesabı sahibine iade etmesi, değiştirdiği şifreyi geri vermesi ya da aldığı verileri silmesi özel bir indirim doğurmaz. Bu davranışlar TCK 62 kapsamında takdiri indirim sebebi ve CMK 231/6-c’deki zararın giderilmesi şartı bakımından değerlendirilebilir.

Görevli Mahkeme Hangisidir?

5235 sayılı Kanunun 12. maddesi ağır ceza mahkemesini on yıldan fazla hapis gerektiren suçlar ile maddede sayılan suçlarda görevli kılar; TCK 243 bu listede yer almaz ve en ağır fıkrasının üst sınırı üç yıldır. Bu nedenle bütün fıkralarda davaya asliye ceza mahkemesi bakar. Aynı eylemle ağır cezalık bir suç da işlenmişse birleştirme kurallarına göre dava ağır ceza mahkemesinde görülebilir. Fail çocuksa dava çocuk mahkemesinde görülür.

Yargıtay Kararları

Yargıtay 12. Ceza Dairesi, 03.06.2024 tarihli, 2021/1730 E., 2024/2899 K.

Aynı iş yerinde çalışan sanık, katılanın kendisine rızasıyla verdiği Facebook şifresini kullanıp hesabın şifresini değiştirdiği ve katılanın girişini engellediği iddiasıyla bilişim sistemine girmeden mahkûm edilmişti. Daire, şifre katılan tarafından verildiğinden sisteme hukuka aykırı girişten söz edilemeyeceğini belirtmiştir. Şifre değiştirme iddiasının teknik incelemeyle araştırılıp eylemin TCK 244/2 kapsamında değerlendirilmesi gerektiğini, ayrıca basit yargılama usulünün değerlendirilmesi gerektiğini bozma sebebi yapmıştır.

… Katılana ait facebook şifrenin katılan tarafından sanığa verilmesi nedeniyle bilişim sistemine hukuka aykırı olarak sanık tarafından girildiğinden bahsedilemeyeceği …

Yargıtay 12. Ceza Dairesi, 05.03.2025 tarihli, 2023/6266 E., 2025/2374 K.

Adliyede zabıt kâtibi olan sanık hakkında, başka bir personelin kurum içi mesajlaşma hesabını kullandığı iddiasıyla bilişim sistemine girme ve kayda alma suçlarından dava açılmıştır. Daire, 243/1 ve 133/2 için asli dava zamanaşımının sekiz yıl olduğunu, son kesen işlem olan sorgudan itibaren bu sürenin dolduğunu belirterek davaların düşmesine karar vermiştir. Aynı kararda iftira suçu yönünden, mesajın hangi hesaptan gönderildiğinin bilişim uzmanı bilirkişiye incelettirilmeden beraat verilmesi eksik araştırma sayılarak bozulmuştur.

… anılan suçların asli dava zamanaşımı süresinin 8 yıl olduğu, 5237 sayılı TCK’nın 67/4. maddesi göz önünde bulundurulduğunda kesen nedenlerin varlığı halinde süre yeniden işlemekte ise de zamanaşımını kesen en son işlem olan sanığın savunması alınarak sorguya çekildiği 12.12.2014 tarihinden itibaren 8 yıllık asli zamanaşımı süresinin temyiz inceleme tarihinden önce 12.12.2022 tarihinde dolduğu …

Yargıtay 12. Ceza Dairesi, 16.09.2025 tarihli, 2023/3261 E., 2025/6514 K.

Eşinin kendisini aldattığından şüphelenen sanık, eşinin Facebook hesabına girerek yazışma ve fotoğrafları almış ve bunları boşanma davasında kullanmıştır. İlk derece mahkemesi bilişim sistemine girmeden adli para cezası vermiş, bölge adliye mahkemesi ise içeriklerin üçüncü kişilerle paylaşılmadığını ve yalnız boşanma davasındaki iddiayı ispat amacı taşıdığını belirterek beraat kararı vermiştir. Yargıtay 12. Ceza Dairesi, katılanın temyiz sebepleri ve CMK 289/1 ile sınırlı inceleme yaparak temyiz isteminin esastan reddine karar vermiş, hukuka aykırılık bilinci konusunda kendi değerlendirmesini yazmamıştır; aşağıdaki alıntı bölge adliye mahkemesinin gerekçesidir.

… boşanma davasındaki iddialarını ispatlama amacını taşıyan sanığın eylemlerinde, hukuka aykırı hareket etme bilinciyle davranmadığı …

Sık Sorulan Sorular