TCK 104 Reşit Olmayanla Cinsel İlişki Suçu ve Cezası

Suçun Hukuki Künyesi

Suçun Şartları ve Unsurları Nelerdir?

TCK 104/1’deki suç dört unsurdan oluşur: mağdurun on beş yaşını bitirmiş ve on sekiz yaşını doldurmamış olması, fiilin cinsel ilişki düzeyinde olması, cebir, tehdit ve hile kullanılmaması ve failin kastı. Kanun bu yaş grubundaki çocuğun cinsel konudaki iradesine sınırlı bir değer tanır: rıza ile gerçekleşen cinsel ilişki çocukların cinsel istismarı suçunu oluşturmaz, ancak bağımsız bir suç olarak 104’te cezalandırılır.

Cinsel ilişki kavramı her türlü cinsel davranışı kapsamaz. Yargıtay Ceza Genel Kurulu, bu kavramın vücuda organ sokulmasını içeren belirli eylemlerle sınırlı olduğunu açıkça belirtmiştir; künyesi aşağıda Yargıtay Kararları bölümündedir. Bu düzeye ulaşmayan ve rızaya dayanan cinsel davranışlar 104 kapsamına girmez. Kanun maddede cinsel ilişkinin süresine, sıklığına ya da taraflar arasındaki ilişkinin türüne bir sonuç bağlamamıştır.

Cebir, tehdit, hile veya iradeyi etkileyen başka bir neden kullanılmışsa ya da mağdur fiilin hukuki anlam ve sonuçlarını algılama yeteneğine sahip değilse, eylem 104’ü değil TCK 103’teki çocukların cinsel istismarı suçunu oluşturur. Mağdur on beş yaşını doldurmamışsa rıza hiçbir hukuki sonuç doğurmaz ve yine 103 uygulanır. Mağdur on sekiz yaşını doldurmuşsa rızaya dayalı ilişki suç değildir; cebir veya tehdit kullanılmışsa TCK 102’deki cinsel saldırı suçu gündeme gelir.

Fail ve Mağdur

Temel hâlde fail herkes olabilir; failin yaşı ya da cinsiyeti suçun oluşmasını etkilemez. Fail de on sekiz yaşından küçükse suça sürüklenen çocuk olarak yargılanır ve TCK 31’deki indirimlerden yararlanır. İkinci fıkrada fail, mağdurla arasında evlenme yasağı bulunan kişidir; evlenme yasakları Türk Medeni Kanunu’nun 129. maddesinde sınırlı olarak sayılmıştır: üstsoy ile altsoy, kardeşler, amca, dayı, hala ve teyze ile yeğenleri; evlilik sona ermiş olsa bile eşlerden biri ile diğerinin üstsoyu veya altsoyu; evlat edinen ile evlatlık veya bunlardan biri ile diğerinin altsoyu ve eşi. Eşin kardeşi gibi diğer kayın hısımları bu sayıma girmez. Üçüncü fıkrada fail, evlat edineceği çocuğun evlat edinme öncesi bakımını üstlenen ya da koruyucu aile ilişkisi çerçevesinde koruma, bakım ve gözetim yükümlülüğü bulunan kişidir.

Mağdur yalnız on beş yaşını bitirmiş ve on sekiz yaşını doldurmamış çocuktur. Mağdurun yaşı nüfus kaydıyla belirlenir; kayıt tartışmalıysa doğum raporu, okul kayıtları ve kemik yaşı tespitine ilişkin adli tıp raporları değerlendirilir. Yaşın belirlenmesi, eylemin 103 ile 104 arasındaki sınırını belirlediğinden bu suçta en kritik olgudur.

Suçun Hukuki Konusu

Korunan hukuki değer, çocuğun cinsel dokunulmazlığı ve sağlıklı cinsel gelişimidir. Kanun koyucu on beş ile on sekiz yaş arasındaki çocuğun rızasını tamamen yok saymamış, ancak bu yaştaki çocuğun cinsel ilişkiye ilişkin kararının yetişkin kararı kadar korunamayacağını kabul ederek bağımsız bir suç tipi öngörmüştür. Suçun maddi konusu mağdurun bedenidir.

Manevi Unsur

Suç yalnız kastla işlenir; taksirli hâli yoktur (TCK 22/1). Fail mağdurun on sekiz yaşını doldurmadığını bilmeli ya da en azından bu ihtimali öngörüp kabullenmelidir (olası kast, TCK 21/2). Mağdurun yaşı suçun maddi unsuru olduğundan, bu konuda esaslı bir hataya düşen fail TCK 30/1 uyarınca kasten hareket etmiş sayılmaz. Yargıtay Ceza Genel Kurulu, on beş yaşından küçük mağdurun yaşı konusunda kabul edilebilir bir hataya düşen failin bu hatadan yararlanacağını, ancak mağdurun yaşını bildiğini gösteren tutarlı beyan ve tanık anlatımları bulunan dosyada hata hükmünün uygulanamayacağını belirtmiştir.

Suçun Cezası Nedir?

TCK 104/1’de ceza iki yıldan beş yıla kadar hapis, 104/2 ve 104/3’te on yıldan on beş yıla kadar hapistir; maddede adli para cezası öngörülmemiştir.

Temel Halinin Cezası (104/1)

Temel hâlde ceza iki yıldan beş yıla kadar hapistir ve hâkim temel cezayı TCK 61/1’deki ölçütlere, özellikle suçun işleniş biçimine, failin kusurunun ağırlığına ve güttüğü amaca göre bu aralıkta belirler. Seçimlik adli para cezası öngörülmemiştir. Suç tarihi eski olan dosyalarda maddenin o tarihteki cezası farklı olabileceğinden, lehe kanun ilkesi (TCK 7/2) gereği suç tarihindeki hüküm ile bugünkü hüküm karşılaştırılır; Yargıtay Ceza Genel Kurulu 2012 yılında işlenen bir eylemde 104/1’in suç tarihindeki “altı aydan iki yıla kadar hapis” hâlini aktarmıştır.

Nitelikli Haller (104/2-3)

İkinci fıkraya göre suç, mağdurla arasında evlenme yasağı bulunan kişi tarafından işlenirse şikâyet aranmaksızın on yıldan on beş yıla kadar hapis cezasına hükmolunur. Üçüncü fıkra aynı cezayı, evlat edineceği çocuğun evlat edinme öncesi bakımını üstlenen ya da koruyucu aile ilişkisi çerçevesinde koruma, bakım ve gözetim yükümlülüğü bulunan kişi için öngörür. Bu hâllerde ceza ağırlaştığı gibi şikâyet şartı da kalkar. 104/2 ve 104/3’ten mahkûm olanlar için koşullu salıverilme oranı dörtte üçtür ve infaz hâkimi tedavi, mağdura yaklaşmama ya da çocuklarla bir arada çalışmama gibi yükümlülüklere karar verir (5275 sayılı Kanun m.108/9).

İndirim Halleri

Maddede bu suça özgü indirim hâli öngörülmemiştir. Altıda bire kadar takdiri indirim TCK 62’ye göre yapılabilir. Fiili on iki ile on beş yaş arasında işleyen ceza sorumluluğu bulunan çocukta ceza yarı, on beş ile on sekiz yaş arasında üçte bir oranında indirilir (TCK 31/2-3). Mağdurun yaşına ilişkin esaslı bir hata, cezanın indirilmesine değil kastın kalkmasına yol açar ve TCK 30 kapsamında değerlendirilir.

Suçun Özel Görünüş Biçimleri

Teşebbüs

Suç, cinsel ilişkinin gerçekleştiği anda tamamlanır; bu nedenle teşebbüs (TCK 35) mümkündür. İcra hareketlerine başlanıp elde olmayan nedenlerle cinsel ilişki düzeyine ulaşılamamışsa teşebbüs hükümleri uygulanır. Fail kendi iradesiyle icra hareketlerinden vazgeçerse gönüllü vazgeçme (TCK 36) gündeme gelir ve o ana kadar gerçekleşen hareketler başka bir suç oluşturuyorsa yalnız o suçtan sorumlu tutulur.

İştirak

Temel hâlde suç özgü suç değildir ve iştirakin bütün şekilleri mümkündür; ancak cinsel ilişkiyi kendisi gerçekleştiren kişi faildir, başkasını buna yönlendiren azmettiren (TCK 38), kolaylaştıran yardım eden (TCK 39) olarak sorumludur. 104/2 ve 104/3 özgü suçlardır: yalnız evlenme yasağı bulunan ya da bakım ve koruma ilişkisi içindeki kişi fail olabilir, bu niteliği taşımayan diğer katılanlar azmettiren veya yardım eden olarak sorumlu tutulur (TCK 40/2).

İçtima (Zincirleme Suç ve Diğer Halleri)

TCK 43/3’teki istisna yalnız kasten öldürme, kasten yaralama, işkence ve yağmayı kapsar; bu nedenle aynı mağdura karşı aynı suç işleme kararıyla farklı zamanlarda gerçekleşen eylemlerde zincirleme suç hükümleri (TCK 43/1) uygulanır ve tek ceza dörtte birden dörtte üçe kadar artırılır. Uygulamada 104/1 ile birlikte 43/1’in uygulandığı kararlar yaygındır.

Eylem sırasında cinsel ilişkinin kaydedilmesi ya da görüntülerin paylaşılması özel hayatın gizliliğini ihlal veya müstehcenlik suçlarını ayrıca gündeme getirir ve bunlarla gerçek içtima kuralları işler. Mağdurun bulunduğu yerden uzaklaştırılması veya alıkonulması hâlinde kişiyi hürriyetinden yoksun kılma ya da çocuğun kaçırılması suçları ayrıca değerlendirilir. Cinsel ilişki düzeyine ulaşmayan ve rızaya dayanmayan davranışlar ise mağdurun yaşına göre 103 veya TCK 105’teki cinsel taciz suçu bakımından incelenir.

Adli Para Cezasına Çevirme, Erteleme ve Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması

Adli Para Cezasına Çevirme

TCK 49/2’ye göre bir yıl veya daha az hapis kısa süreli hapistir ve TCK 50/1 uyarınca seçenek yaptırımlara çevrilebilir. 104/1’de alt sınır iki yıl olduğundan, yetişkin failde takdiri indirim yapılsa bile ceza kısa süreli hapis sınırının üzerinde kalır ve çevirme yapılamaz. Çevirme ancak fail çocuksa yaş küçüklüğü indirimiyle ya da suç teşebbüs aşamasında kalmışsa TCK 35 indirimiyle ceza bir yıl veya altına indiğinde gündeme gelir. 104/2 ve 104/3’te çevirme mümkün değildir.

Erteleme

TCK 51/1’e göre iki yıl veya daha az hapis cezası ertelenebilir; fiili on sekiz yaşından küçükken işleyen için sınır üç yıldır. 104/1’de ceza alt sınırdan ya da indirimle iki yıl veya altında belirlenirse erteleme, kişinin daha önce kasıtlı bir suçtan üç aydan fazla hapse mahkûm olmaması ve yeniden suç işlemeyeceği kanaatinin oluşması şartıyla mümkündür. 104/2 ve 104/3’te alt sınır on yıl olduğundan erteleme uygulanamaz.

HAGB (Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması)

CMK 231/5’e göre hükmolunan ceza iki yıl veya daha az hapis ise hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilebilir; 104/1’de bu sınıra uygun sonuçlar çıkabilir. Sanığın daha önce kasıtlı bir suçtan mahkûm olmaması ve yeniden suç işlemeyeceği kanaatinin oluşması gerekir (CMK 231/6). Denetim süresi beş yıldır, karara karşı istinaf yoluna gidilir (CMK 231/8, 231/12). 104/2 ve 104/3’te HAGB mümkün değildir. HAGB, 7589 sayılı Kanunla aynı içerikle yeniden düzenlenmiş olup bugün de uygulanmaktadır.

Suçun Soruşturma ve Kovuşturma Aşamaları

104/1’de soruşturma ancak şikâyet üzerine başlar; 104/2 ve 104/3’te ise herhangi bir ihbar yeterlidir. Mağdur çocuğun ifadesi, sanıkla yüz yüze gelmesinde sakınca görülürse özel ortamda uzmanlar aracılığıyla, uygulamada çocuk izlem merkezlerinde alınır (CMK 236/4); dinlenme sırasında psikoloji, psikiyatri, tıp veya eğitim alanında bir uzman bulundurulur (CMK 236/3). Vekili bulunmayan on sekiz yaşından küçük mağdura istem aranmaksızın vekil görevlendirilir (CMK 234/2). Tipik deliller nüfus kaydı, doğum raporu, gerektiğinde kemik yaşı tespiti, adli tıp muayene raporu ve mağdurun fiilin hukuki anlam ve sonuçlarını algılama yeteneğine ilişkin rapordur. Yeterli şüphe varsa iddianame 104/1’de asliye ceza, 104/2-3’te ağır ceza mahkemesine verilir.

Kovuşturmada en çok tartışılan konular mağdurun yaşı, rızanın varlığı ve failin yaşa ilişkin bilgisidir. Algılama yeteneğine ilişkin rapor ya da rızanın bulunmadığını gösteren deliller eylemi 103 kapsamına taşıyabilir. İddianame 103’ten düzenlenmiş ve dava ağır ceza mahkemesinde açılmışsa, duruşmada eylemin 104/1 olduğu anlaşılsa bile mahkeme görevsizlik kararı vererek dosyayı asliye ceza mahkemesine gönderemez (CMK 6/1). 104/2 ve 104/3’te alt sınır beş yılı aştığından sanığa zorunlu müdafi görevlendirilir (CMK 150/3). Genel ahlakın kesin olarak gerektirdiği hâllerde duruşmanın kapalı yapılmasına karar verilebilir (CMK 182/2).

Hükme karşı gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki hafta içinde istinafa başvurulabilir (CMK 273/1). 104/1’de bölge adliye mahkemesinin istinafı esastan reddeden ya da cezayı artırmayan kararları CMK 286/2-a, b gereği temyiz edilemez; 104/2-3’te ise tebliğden itibaren iki hafta içinde temyize gidilebilir (CMK 291/1). Reşit olmayanla cinsel ilişki suçu için hazırlanmış savunma dilekçesi örneği, istinaf dilekçesi örneği ve temyiz dilekçesi örneği sitemizde yer alır.

Suçta Gözaltı ve Tutukluluk Halleri

CMK 91/1’e göre gözaltı süresi, yakalama yerine en yakın hâkime gönderilme için zorunlu süre hariç yirmi dört saattir; bu yol süresi on iki saati geçemez. Toplu olarak işlenen suçlarda Cumhuriyet savcısı süreyi her defasında bir günü geçmemek üzere üç güne kadar uzatabilir (CMK 91/3). Gözaltına alınan şüphelinin yakınlarına gecikmeksizin haber verilir.

Bütün fıkralarda hapis cezasının üst sınırı iki yılı aştığından CMK 100/4’teki tutuklama yasağı uygulanmaz. Suç CMK 100/3’teki katalogda yer almadığından kaçma şüphesi ya da tanıklar ve mağdur üzerinde baskı yapılması gibi somut tutuklama nedenleri gösterilmelidir. 104/1 asliye ceza mahkemesinin görevine girdiğinden azami tutukluluk soruşturmada altı ay, kovuşturmada bir yıl olup zorunlu hâllerde altı ay uzatılabilir (CMK 102/1, 102/4). 104/2 ve 104/3’te azami süre soruşturmada bir yıl, kovuşturmada iki yıl olup uzatmalarla toplam beş yılı geçemez (CMK 102/2). Mağdura yaklaşmama ve iletişim kurmama gibi adli kontrol tedbirlerine hâkim karar verir.

Uzlaşma, Şikayet Süresi, Zamanaşımı, Etkin Pişmanlık ve Görevli Mahkeme

Uzlaşma Mümkün mü?

Uzlaştırma mümkün değildir. CMK 253/1-a şikâyete bağlı suçları uzlaştırmaya tabi tutsa da aynı maddenin üçüncü fıkrası, şikâyete bağlı olsa bile cinsel dokunulmazlığa karşı suçlarda uzlaştırma yoluna gidilemeyeceğini açıkça düzenler. Fail çocuk olsa da sonuç değişmez. Maddede adli para cezası öngörülmediğinden önödeme (TCK 75) de uygulanmaz.

Şikayet Süresi Ne Kadardır?

104/1’de şikâyet süresi, şikâyet hakkı olan kişinin fiili ve failin kim olduğunu öğrendiği günden itibaren altı aydır (TCK 73/1-2); bu süre dava zamanaşımını geçemez. Şikâyetten vazgeçme davayı düşürür (TCK 73/4), ancak vazgeçmeyi kabul etmeyen sanığı etkilemez (TCK 73/6). Yargıtay, mağdurun şikâyetçi olmadığı bir dosyada sanığa vazgeçmeyi kabul edip etmediği sorulmadan hüküm kurulmasını bozma sebebi saymıştır. 104/2 ve 104/3’te şikâyet aranmadığından süre yoktur ve vazgeçme davayı etkilemez.

Dava Zamanaşımı Süresi

104/1’de üst sınır beş yılı geçmediğinden dava zamanaşımı sekiz yıldır (TCK 66/1-e); kesen işlemler varsa süre en çok on iki yıla çıkar (TCK 67/4). 104/2 ve 104/3’te üst sınır on beş yıl olduğundan süre on beş yıldır (TCK 66/1-d). Çocuklara karşı üstsoy ya da çocuk üzerinde hüküm ve nüfuzu olan kişilerce işlenen suçlarda zamanaşımı, çocuğun on sekiz yaşını bitirdiği günden itibaren işlemeye başlar (TCK 66/6); bu kural nitelikli hâllerde sık gündeme gelir. Fiili on iki ile on sekiz yaş arasında işleyen failler için süre TCK 66/2’ye göre kısalır.

Etkin Pişmanlık Hükümleri

Kanunda bu suça özgü etkin pişmanlık hükmü bulunmamaktadır. Failin pişmanlığı ve yargılama sürecindeki tutumu yalnız TCK 62 kapsamında takdiri indirim ile erteleme ve HAGB değerlendirmesinde dikkate alınabilir. Kanunda, mağdurla sonradan kurulan bir ilişkiye ya da evliliğe bağlanmış bir cezasızlık veya indirim hâli de öngörülmemiştir.

Görevli Mahkeme Hangisidir?

5235 sayılı Kanunun 12. maddesi ağır ceza mahkemesini on yıldan fazla hapis gerektiren suçlarda görevli kılar. 104/1’in üst sınırı beş yıl olduğundan davaya asliye ceza mahkemesi, 104/2 ve 104/3’ün üst sınırı on beş yıl olduğundan ağır ceza mahkemesi bakar. Dava 103’ten ağır ceza mahkemesinde açılmışsa, TCK 104/1 kapsamında nitelendirilse de aynı mahkemede sonuçlandırılır. Fail çocuksa dava çocuk mahkemesinde, ağır cezalık hâllerde çocuk ağır ceza mahkemesinde görülür.

Yargıtay Kararları

Yargıtay Ceza Genel Kurulu, 03.06.2026 tarihli, 2024/91 E., 2026/341 K.

On beş yaşını doldurmamış mağdurla ilişkisi bulunan sanık, mağdurun on altı yaşında olduğunu sandığını savunmuştur. Özel Daire hata hükümlerinin uygulanması gerektiğini düşünmüş, bölge adliye mahkemesi buna direnmiştir. Genel Kurul, oy çokluğuyla, mağdurun tutarlı beyanları, sanıkla aynı çevredeki tanıkların anlatımları ve birlikte geçirilen süre karşısında sanığın yaşı bilmediği savunmasına itibar edilemeyeceğini, TCK 30’un uygulanma şartlarının oluşmadığını kabul etmiştir. Kararda, kabul edilebilir bir yaş hatasında failin kasten hareket etmiş sayılmayacağı ilkesi de açıkça yazılmıştır.

… Fail, cinsel ilişkide bulunduğu mağdurenin on beş yaşını doldurmadığı hâlde, doldurduğu düşüncesiyle mağdur ile rızasıyla cinsel ilişkide bulunur ve şikâyetçi olmayan mağdurun yaşı konusundaki hatası esaslı, diğer bir ifadeyle kabul edilebilir bir hata olursa, bu takdirde fail TCK’nın 30. maddesinin birinci fıkrası uyarınca suçun maddi unsurlarından olan mağdurenin yaşına ilişkin bu hatasından yaralanacak …

Yargıtay Ceza Genel Kurulu, 03.06.2026 tarihli, 2026/99 E., 2026/346 K.

Suça sürüklenen çocuk hakkında çocuğun nitelikli cinsel istismarından kurulan hükümle ilgili direnme kararını inceleyen Genel Kurul, 104/1’deki cinsel ilişki kavramını tanımlamış ve bu kavramın her türlü cinsel davranışı kapsamadığını belirtmiştir. Suç vasfı yönünden yerel mahkemenin kabulünü yerinde bulmuş, ancak failin mağdurun yaşını bilmediği savunmasının gerekçede tartışılmamasını gerekçeli karar hakkına aykırı sayarak hükmü bozmuştur. Karar, hata savunmasının eylemin cebirle işlendiği kabul edilse bile ayrıca tartışılması gerektiğini de gösterir.

… Cinsel ilişkiden maksadın; kanunun sarahati, gerekçesi, cinsel suçlara ilişkin sistematiği, hukuki, sosyolojik ve örfi anlamı itibarıyla vajinal veya anal yoldan organ ithal edilmesiyle sınırlı olarak icra olunan cinsel davranışlar olduğu çok açıktır. …

Yargıtay 9. Ceza Dairesi, 02.06.2026 tarihli, 2022/7364 E., 2026/4951 K.

Sanık hakkında çocuğun nitelikli cinsel istismarından açılan davada ilk derece mahkemesi beraat vermiş, bölge adliye mahkemesi istinafı esastan reddetmiştir. Daire, sanık ve mağdurun beyanlarıyla sabit görülen eylemin şikâyete bağlı reşit olmayanla cinsel ilişki suçunu oluşturduğunu tespit etmiştir. Mağdurun sanıktan şikâyetçi olmadığı anlaşıldığından, TCK 73/6 uyarınca sanığa vazgeçmeyi kabul edip etmediği sorulduktan sonra karar verilmesi gerektiğini belirterek hükmü bozmuştur.

… şikayet üzerine takip edilen reşit olmayanla cinsel ilişki suçunu oluşturduğu ve mağdurenin sanıktan şikayetçi olmadığı anlaşıldığından, aynı Kanun’un 73/6. maddesi uyarınca sanıktan vazgeçmeyi kabul edip etmediği de sorulduktan sonra karar verilmesi gerekirken …

Sık Sorulan Sorular