Sistemi engelleme, bozma, verileri yok etme veya değiştirme suçu, bir bilişim sisteminin işleyişini engelleyen ya da bozan, sistemdeki verileri bozan, yok eden, değiştiren, erişilmez kılan, sisteme veri yerleştiren veya var olan verileri başka bir yere gönderen kişinin cezalandırıldığı ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun 244. maddesinde düzenlenen bir suçtur. Sistemin işleyişini engelleme veya bozma bir yıldan beş yıla, verilere yönelik fiiller altı aydan üç yıla kadar hapisle cezalandırılır; bu fiillerle haksız çıkar sağlanması hâlinde ceza iki yıldan altı yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adli para cezasıdır. Uygulamada “sisteme virüs bulaştırma”, “hesabın şifresini değiştirip sahibini dışarıda bırakma” ya da “sunucuya saldırı” gibi adlarla anılmaktadır. Suç CMK 100/3’teki katalogda yer almaz. Şikâyete bağlı değildir ve Cumhuriyet başsavcılığınca resen soruşturulur.
Kısa Cevap
TCK 244’teki sistemi engelleme, bozma, verileri yok etme veya değiştirme suçu, bilişim sisteminin kendisine ya da içindeki verilere kasten zarar verilmesiyle oluşur; sisteme girmek tek başına bu suçu değil TCK 243’ü oluşturur. Ceza sistemin işleyişini engelleme veya bozmada bir yıldan beş yıla, verileri bozma, silme, değiştirme, erişilmez kılma, yerleştirme veya başka yere göndermede altı aydan üç yıla kadar hapistir; banka, kredi kurumu ya da kamu kurumu sisteminde ceza yarı oranında artar. Fiillerle haksız çıkar sağlanmış ve bu başka bir suç oluşturmuyorsa iki yıldan altı yıla kadar hapis ve adli para cezası verilir. Suç şikâyete bağlı değildir, yetişkin failde uzlaştırma yoktur, tutuklama hukuken mümkündür ama suç katalogda değildir. Bütün fıkralarda davaya asliye ceza mahkemesi bakar; hükmolunan ceza iki yıl veya altındaysa erteleme ve HAGB şartlarıyla gündeme gelir.
Kanun Metni
Kaynak: mevzuat.gov.tr(1) Bir bilişim sisteminin işleyişini engelleyen veya bozan kişi, bir yıldan beş yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.
(2) Bir bilişim sistemindeki verileri bozan, yok eden, değiştiren veya erişilmez kılan, sisteme veri yerleştiren, var olan verileri başka bir yere gönderen kişi, altı aydan üç yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.
(3) Bu fiillerin bir banka veya kredi kurumuna ya da bir kamu kurum veya kuruluşuna ait bilişim sistemi üzerinde işlenmesi halinde, verilecek ceza yarı oranında artırılır.
(4) Yukarıdaki fıkralarda tanımlanan fiillerin işlenmesi suretiyle kişinin kendisinin veya başkasının yararına haksız bir çıkar sağlamasının başka bir suç oluşturmaması halinde, iki yıldan altı yıla kadar hapis ve beşbin güne kadar adlî para cezasına hükmolunur.
Kanun Gerekçesi
Gerekçe için tıklayınız
Maddenin birinci fıkrasında bir bilişim sisteminin işleyişini engelleme, bozma, sisteme hukuka aykırı olarak veri yerleştirme, var olan verileri başka bir yere gönderme, erişilmez kılma, değiştirme ve yok etme fiilleri, suç olarak tanımlanmaktadır. Böylece sistemlere yöneltilen ızrar fiilleri özel bir suç hâline getirilmiştir. Aracın fizik varlığı ve işlemesini sağlayan bütün diğer unsurları, söz konusu suçun konusunu oluşturmaktadır. Fıkrada seçimlik hareketli bir suç meydana getirilmiştir.
İkinci fıkrada, bu fiillerin bir banka veya kredi kurumuna ya da bir kamu kurum veya kuruluşuna ait bilişim sistemi hakkında işlenmesi hâlinde, verilecek cezanın artırılması öngörülmüştür.
Üçüncü fıkrada ise, bir ve ikinci fıkralarda tanımlanan fiillerin işlenmesi suretiyle kişinin kendisine veya başkasına yarar sağlaması, ceza yaptırımı altına alınmıştır. Ancak, bu fıkra hükmüne istinaden cezaya hükmedilebilmesi için, fiilin daha ağır cezayı gerektiren başka bir suç oluşturmaması gerekir. Bu bakımdan,
fiilin örneğin dolandırıcılık, hırsızlık, güveni kötüye kullanma veya zimmet suçunu oluşturması hâlinde, bu fıkra hükmüne istinaden cezaya hükmedilmeyecektir.
Suçun Hukuki Künyesi
| Künye Başlığı | Açıklama |
|---|---|
| Kanun Maddesi | 5237 sayılı TCK’nın İkinci Kitabında “Topluma Karşı Suçlar” kısmının “Bilişim Alanında Suçlar” bölümünde, 244. maddede düzenlenmiştir. |
| Şikayet | Şikâyete bağlı değildir; Cumhuriyet başsavcılığı resen soruşturur, mağdurun vazgeçmesi davayı düşürmez. |
| Zamanaşımı | 244/1 ve 244/2: sekiz yıl (TCK 66/1-e) · 244/1 ile 244/3 birlikte ve 244/4: on beş yıl (TCK 66/1-d) · 244/2 ile 244/3 birlikte: sekiz yıl. Kesen işlemlerle süre en çok yarısı kadar uzar (TCK 67/4). |
| Tutuklama ve Adli Kontrol | Bütün fıkralarda üst sınır iki yılı aştığından tutuklama yasağı (CMK 100/4) yoktur; suç CMK 100/3 kataloğunda değildir, tutuklama nedeni somut olgularla gösterilmelidir. Adli kontrol uygulanabilir. |
| Uzlaşma | CMK 253/1-b listesinde yer almaz ve şikâyete bağlı değildir; yetişkin failde uzlaştırma yoktur. Suça sürüklenen çocukta yalnız 244/2’de, mağdur gerçek veya özel hukuk tüzel kişisiyse CMK 253/1-c ile uzlaştırma yapılır. |
| Etkin Pişmanlık | Kanunda bu suça özgü etkin pişmanlık hükmü bulunmamaktadır. |
| İndirim | Maddeye özgü indirim yoktur; takdiri indirim (TCK 62) ve yaş küçüklüğü indirimi (TCK 31) uygulanır. |
| Memuriyete Etkisi | 657 sayılı Kanun m.48/A-5 uyarınca kasten işlenen suçtan bir yıl veya daha fazla hapis cezasına mahkûmiyet memuriyete engeldir; bu suç maddede ayrıca sayılan suçlardan değildir. |
| Görevli Mahkeme | 244/1-4: asliye ceza mahkemesi · suça sürüklenen çocukta çocuk mahkemesi. |
Suçun Şartları ve Unsurları Nelerdir?
TCK 244 iki ayrı hedefe yönelen fiilleri cezalandırır: birinci fıkra bilişim sisteminin işleyişini, ikinci fıkra sistemdeki verileri korur. Birinci fıkradaki seçimlik hareketler sistemin işleyişini engellemek ve bozmaktır. Bir sunucuya aşırı istek gönderilerek hizmet veremez hâle getirilmesi, bir bilgisayarın ya da ağın zararlı yazılımla çalışamaz duruma sokulması bu fıkranın tipik örnekleridir. Sistem yavaşlasa da çalışmaya devam ediyorsa, işleyişin bozulup bozulmadığı bilirkişi incelemesiyle belirlenir.
İkinci fıkra altı seçimlik hareket sayar: verileri bozmak, yok etmek, değiştirmek, erişilmez kılmak, sisteme veri yerleştirmek ve var olan verileri başka bir yere göndermek. Dosyaların silinmesi, kayıtların içeriğinin değiştirilmesi, fidye yazılımıyla verilerin şifrelenmesi, bir hesabın şifresinin değiştirilerek sahibinin erişiminin engellenmesi ve gerçeğe aykırı bir kaydın sisteme girilmesi bu kapsamda değerlendirilir. Hareketlerden birinin yapılması yeterlidir; birden fazlası aynı fiille gerçekleşse de tek suç oluşur.
Üçüncü fıkra, birinci ve ikinci fıkradaki fiillerin banka, kredi kurumu ya da kamu kurum veya kuruluşuna ait sistemde işlenmesini ağırlaştırıcı neden sayar. Dördüncü fıkra ise bu fiillerle failin kendisine veya başkasına haksız çıkar sağlamasını ayrı bir hâl olarak düzenler; ancak bu hüküm, çıkar sağlama başka bir suç oluşturmuyorsa uygulanır. Sisteme hukuka aykırı girmek ise tek başına bu suçu değil, TCK 243’teki bilişim sistemine girme suçunu oluşturur.
Fail ve Mağdur
Fail herkes olabilir; suç özgü suç değildir. Sisteme erişim yetkisi bulunan çalışan, yönetici ya da hizmet sağlayıcı da fail olabilir; TCK 244/2’deki hareketler için sisteme hukuka aykırı girilmiş olması aranmaz. Yetkisi olduğu sistemde kayıtları silen bir personel ya da kendisine iş için verilen hesabın şifresini değiştiren bir çalışan bu nedenle 244 kapsamında yargılanabilir.
Mağdur, sistemin ya da verilerin sahibi veya hukuka uygun kullanıcısıdır; gerçek kişi, şirket ya da kamu kurumu olabilir. Mağdurun banka, kredi kurumu ya da kamu kurumu olması 244/3’teki artırımı doğurur. Suçun işlenmesiyle yararına haksız menfaat sağlanan tüzel kişiler hakkında TCK 246 uyarınca bunlara özgü güvenlik tedbirlerine hükmolunur.
Suçun Hukuki Konusu
Korunan hukuki değer, bilişim sistemlerinin düzenli çalışması ve sistemde tutulan verilerin bütünlüğü ile kullanılabilirliğidir. Maddi konu birinci fıkrada sistemin kendisi, ikinci fıkrada sistemdeki verilerdir. Bilgisayarın ya da telefonun fiziken kırılması veya parçalanması verilere değil eşyaya yönelik olduğundan kural olarak TCK 151’deki mala zarar verme suçunu gündeme getirir.
Manevi Unsur
Suç yalnız kastla işlenir; taksirli hâli düzenlenmediğinden yanlış bir komutla verilerin silinmesi ya da dikkatsizlikle sisteme zararlı yazılım bulaştırılması cezalandırılmaz (TCK 22/1). Fail sistemin ya da verilerin başkasına ait olduğunu ve üzerinde tasarruf yetkisinin bulunmadığını bilmelidir. Olası kast (sonucu öngörüp kabullenme) yeterlidir (TCK 21/2). Dördüncü fıkrada fail ayrıca kendisine ya da başkasına haksız çıkar sağlama amacı taşır.
Dikkat: Sisteme izinsiz girerken verilerin kastsız olarak yok olması veya değişmesi TCK 243/3’ü, verilerin bilerek silinmesi ya da değiştirilmesi ise TCK 244/2’yi oluşturur. Savunmada eylemin girişten mi ibaret olduğu, yoksa veriler üzerinde bilinçli bir işlem mi yapıldığı log kayıtlarıyla ayrıca gösterilmelidir.
Suçun Cezası Nedir?
TCK 244’te ceza fıkraya göre değişir: 244/1’de bir yıldan beş yıla, 244/2’de altı aydan üç yıla kadar hapis öngörülür ve 244/3 bu cezaları yarı oranında artırır.
| Hâl (fıkra) | Ceza | Görevli Mahkeme | Şikâyet / Uzlaşma |
|---|---|---|---|
| Sistemin işleyişini engelleme veya bozma (TCK 244/1) | Bir yıldan beş yıla kadar hapis | Asliye ceza | Şikâyet yok / uzlaşma yok |
| Verileri bozma, yok etme, değiştirme, erişilmez kılma, yerleştirme, başka yere gönderme (TCK 244/2) | Altı aydan üç yıla kadar hapis | Asliye ceza | Şikâyet yok / uzlaşma yok |
| Banka, kredi kurumu veya kamu kurumu sistemi (TCK 244/3) | 244/1 ve 244/2 cezası yarı oranında artırılır | Asliye ceza | Şikâyet yok / uzlaşma yok |
| Fiillerle haksız çıkar sağlama, başka suç oluşturmuyorsa (TCK 244/4) | İki yıldan altı yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adli para cezası | Asliye ceza | Şikâyet yok / uzlaşma yok |
| Suça sürüklenen çocuk (TCK 31; CMK 253/1-c) | Yaşa göre yarı veya üçte bir indirim | Çocuk mahkemesi | Yalnız 244/2’de uzlaştırma şartlarıyla mümkün |
Temel Halinin Cezası (244/1-2)
Kanun iki temel hâl öngörür. Sistemin işleyişini engelleme veya bozma bir yıldan beş yıla kadar, verilere yönelik fiiller altı aydan üç yıla kadar hapis cezası gerektirir. Her iki fıkrada da yalnız hapis öngörülmüş, seçimlik adli para cezası tanınmamıştır. Hâkim temel cezayı TCK 61/1’deki ölçütlere, özellikle sistemin önemine, verilerin değerine, zararın ağırlığına ve sistemin ne kadar süre kullanılamadığına göre alt ve üst sınır arasında belirler.
Nitelikli Haller (244/3-4)
Üçüncü fıkraya göre fiiller bir banka veya kredi kurumuna ya da bir kamu kurum veya kuruluşuna ait bilişim sistemi üzerinde işlenirse ceza yarı oranında artırılır. Hastanelerin, belediyelerin, okulların ya da Sosyal Güvenlik Kurumunun sistemleri bu kapsamdadır. Yargıtay, Sosyal Güvenlik Kurumu sistemine elektronik ortamda gerçeğe aykırı işe giriş bildirgesi girilmesini kamu kurumuna ait sisteme veri yerleştirme olarak değerlendirmiştir; künyesi aşağıda Yargıtay Kararları bölümündedir.
Dördüncü fıkra, birinci ve ikinci fıkradaki fiillerle failin kendisinin veya başkasının yararına haksız çıkar sağlamasını iki yıldan altı yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adli para cezasıyla cezalandırır. Hapis ile adli para cezası birlikte verilir. Bu fıkra tamamlayıcı niteliktedir: çıkar sağlama eylemi nitelikli hırsızlık, nitelikli dolandırıcılık ya da TCK 245’teki banka veya kredi kartlarının kötüye kullanılması suçu gibi başka bir suçu oluşturuyorsa o suç uygulanır.
İndirim Halleri
Maddede bu suça özgü bir indirim hâli öngörülmemiştir. Altıda bire kadar takdiri indirim TCK 62’ye göre yapılabilir; failin zararı gidermesi, silinen verileri geri getirmesi veya sistemin yeniden çalışmasına yardım etmesi bu değerlendirmede dikkate alınır. Fiili on iki ile on beş yaş arasında işleyen ceza sorumluluğu bulunan çocukta ceza yarı, on beş ile on sekiz yaş arasında üçte bir oranında indirilir (TCK 31/2-3). Bütün fıkralarda üst sınır iki yılı aştığından basit yargılama usulü (CMK 251/1) uygulanmaz.
Somut olayınızı birlikte değerlendirelim
Ceza hesabı; nitelikli hâller, artırım ve indirim nedenleriyle dosyadan dosyaya değişir.
Suçun Özel Görünüş Biçimleri
Teşebbüs
Suç, sistemin işleyişinin engellendiği ya da verilerin bozulduğu, silindiği veya değiştirildiği anda tamamlanır; bu nedenle teşebbüs (TCK 35) mümkündür. Bir sunucuya saldırı başlatılıp güvenlik önlemleri sayesinde sistemin işleyişi etkilenmeden saldırının durdurulması ya da silme komutunun sistemce engellenmesi teşebbüs aşamasında kalır. Zararlı yazılımın yalnız hazırlanması veya satın alınması, sisteme yönelik icra hareketi başlamadıkça hazırlık hareketidir.
İştirak
Saldırıyı planlayan, yazılımı hazırlayan ve saldırıyı başlatan kişiler ortak karar altında hareket ediyorsa müşterek fail (TCK 37/1) sayılır. Bilerek zararlı yazılım ya da saldırı altyapısı temin eden kişi yardım eden (TCK 39), başkasını bu fiile yönlendiren azmettiren (TCK 38) olarak sorumludur. Kurum içinden şifre ya da erişim bilgisi sağlayan çalışanın sorumluluğu, katkısının niteliğine göre müşterek faillik ya da yardım etme olarak belirlenir.
İçtima (Zincirleme Suç ve Diğer Halleri)
Aynı suç işleme kararıyla aynı mağdurun sistemine farklı zamanlarda yönelen fiiller TCK 43/1 uyarınca zincirleme suç oluşturur ve tek ceza dörtte birden dörtte üçe kadar artırılır; Yargıtay, aynı kuruma farklı tarihlerde gerçeğe aykırı kayıt girilmesinde 244/2-3 ile birlikte 43/1’in uygulanması gerektiğini belirtmiştir. Hesaba girilip ardından şifrenin değiştirilmesi hâlinde giriş için TCK 243, verilere yönelik işlem için 244/2 ayrıca değerlendirilir. Verilerin başka yere gönderilmesi kişisel veri niteliğindeki bilgileri kapsıyorsa TCK 136 ile fikri içtima (TCK 44) gündeme gelir ve daha ağır cezayı gerektiren suçtan hüküm kurulur.
Sistemdeki verilere müdahaleyle para elde edilen dosyalarda nitelendirme belirleyicidir. Mağdur aldatılarak işlem yaptırılmışsa TCK 158/1-f’deki nitelikli dolandırıcılık, aldatma olmadan ele geçirilen bilgilerle hesaptan para aktarılmışsa TCK 142/2-e’deki bilişim sistemlerinin kullanılması suretiyle nitelikli hırsızlık uygulanır; 244/4 yalnız bu suçların hiçbiri oluşmadığında devreye girer. Elektronik ortamdaki kamu kayıtlarına gerçeğe aykırı veri girilmesinde ise Yargıtay, 244/2’yi resmî belgede sahtecilik suçuna (TCK 204) göre özel norm olarak kabul etmektedir.
Adli Para Cezasına Çevirme, Erteleme ve Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması
Adli Para Cezasına Çevirme
TCK 49/2’ye göre bir yıl veya daha az hapis kısa süreli hapistir ve TCK 50/1 uyarınca adli para cezasına ya da diğer seçenek yaptırımlara çevrilebilir. 244/2’de alt sınır altı ay olduğundan, hükmolunan hapis bir yıl veya altında kalırsa çevirme mümkündür. 244/1’de alt sınır bir yıl olduğundan çevirme ancak ceza alt sınırdan verildiğinde ya da indirimle bir yıl veya altına indiğinde gündeme gelir. 244/4’te hapis alt sınırı iki yıl olduğundan çevirme ancak kanuni indirimlerle bir yıl veya altına inilen hâllerde mümkündür.
Erteleme
TCK 51/1’e göre iki yıl veya daha az hapis cezası ertelenebilir; fiili on sekiz yaşından küçükken ya da altmış beş yaşını bitirmişken işleyen için sınır üç yıldır. 244/1 ve 244/2’de ceza bu sınırın altında belirlenebildiğinden erteleme, kişinin daha önce kasıtlı bir suçtan üç aydan fazla hapse mahkûm olmaması ve yeniden suç işlemeyeceği kanaatinin oluşması şartıyla mümkündür. 244/3 ile artırılan cezada ve 244/4’te sonuç ceza iki yılı aşarsa erteleme yapılamaz. Adli para cezası ertelenemez.
HAGB (Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması)
CMK 231/5’e göre hükmolunan ceza iki yıl veya daha az hapis ya da adli para cezası ise hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilebilir. Sanığın daha önce kasıtlı bir suçtan mahkûm olmaması, yeniden suç işlemeyeceği kanaatinin oluşması ve suçla doğan zararın aynen iade, eski hâle getirme veya tazmin yoluyla tamamen giderilmesi gerekir (CMK 231/6). Silinen verilerin geri yüklenmesi ya da sistemin onarım bedelinin ödenmesi bu şart bakımından önemlidir. Denetim süresi beş yıldır, karara karşı istinaf yoluna gidilir (CMK 231/8, 231/12). HAGB, 7589 sayılı Kanunla aynı içerikle yeniden düzenlenmiş olup bugün de uygulanmaktadır.
Suçun Soruşturma ve Kovuşturma Aşamaları
Soruşturma genellikle sistemin sahibi kurumun ya da kişinin başvurusuyla başlar; suç resen soruşturulduğundan herhangi bir ihbar da yeterlidir. İlk iş, sistemdeki log kayıtlarının, erişim ve işlem saatlerinin, IP adreslerinin ve kullanıcı hesaplarının korunmasıdır. IP adresinin kime ait olduğu internet servis sağlayıcısından, hesap işlemleri ilgili şirketten istenir. Şüphelinin bilgisayar ve telefonunda arama, kopyalama ve inceleme CMK 134’e göre hâkim kararıyla, gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde savcı kararıyla yapılır; savcı kararı yirmi dört saat içinde hâkim onayına sunulur. Ardından bilişim uzmanı bilirkişi, sistemde hangi verinin ne zaman ve hangi hesapla değiştirildiğini rapora bağlar. Yeterli şüphe varsa iddianame asliye ceza mahkemesine verilir.
Kovuşturmada en çok tartışılan konu işlemi kimin yaptığıdır. Ortak kullanılan kullanıcı adı ve şifreler, birden fazla kişinin erişebildiği hesaplar ve paylaşılan ağlar log kaydını tek başına yetersiz kılabilir. Yargıtay, kurum sistemine gerçeğe aykırı kayıt girildiği iddiasında kullanıcı kodu ve şifrenin kime teslim edildiğinin, log kayıtlarının ve IP bilgilerinin araştırılmadan hüküm kurulmasını eksik araştırma saymıştır. İkinci tartışma kasttır: verilerin bir yazılım hatası, yetkili bir işlem ya da dikkatsizlik sonucu mu, yoksa bilerek mi değiştiği teknik incelemeyle ortaya konmalıdır.
Hükme karşı gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki hafta içinde istinafa başvurulabilir (CMK 273/1). Bölge adliye mahkemesinin beş yıl veya daha az hapse ilişkin istinafı esastan reddeden ya da bu cezayı artırmayan kararları temyiz edilemez (CMK 286/2-a, b); bu suçtan verilen beraat kararına karşı istinafın esastan reddi de temyize kapalıdır (CMK 286/2-g). Temyiz yolu açık olan kararlarda süre de tebliğden itibaren iki haftadır (CMK 291/1). Sistemi engelleme, bozma, verileri yok etme veya değiştirme suçu için hazırlanmış savunma dilekçesi örneği, istinaf dilekçesi örneği ve temyiz dilekçesi örneği sitemizde yer alır.
Suçta Gözaltı ve Tutukluluk Halleri
CMK 91/1’e göre gözaltı süresi, yakalama yerine en yakın hâkime gönderilme için zorunlu süre hariç yirmi dört saattir; bu yol süresi on iki saati geçemez. Toplu olarak işlenen suçlarda Cumhuriyet savcısı süreyi her defasında bir günü geçmemek üzere üç güne kadar uzatabilir (CMK 91/3). Birden fazla kişinin birlikte yürüttüğü saldırılarda bu uzatma gündeme gelebilir; tek failli dosyalarda şüpheli çoğunlukla ifadeye çağrılır.
Bütün fıkralarda hapis cezasının üst sınırı iki yılı aştığından CMK 100/4’teki tutuklama yasağı uygulanmaz ve tutuklama hukuken mümkündür. Suç CMK 100/3’teki katalogda yer almadığından kaçma şüphesi ya da delilleri yok etme, gizleme veya değiştirme şüphesi somut olgularla gösterilmelidir; log kayıtlarını silme ihtimali bu suçta sık ileri sürülen gerekçedir. Asliye ceza mahkemesinin görevine giren bu suçta azami tutukluluk soruşturmada altı ay (CMK 102/4), kovuşturmada bir yıl olup zorunlu hâllerde altı ay uzatılabilir (CMK 102/1). Yurt dışına çıkış yasağı gibi adli kontrol tedbirlerine hâkim karar verir.
Uzlaşma, Şikayet Süresi, Zamanaşımı, Etkin Pişmanlık ve Görevli Mahkeme
Uzlaşma Mümkün mü?
Yetişkin failde uzlaştırma mümkün değildir: TCK 244, CMK 253/1-b’deki listede sayılmamıştır ve şikâyete bağlı olmadığından 253/1-a kapsamına da girmez. Suça sürüklenen çocukta CMK 253/1-c, üst sınırı üç yılı geçmeyen suçlarda uzlaştırmaya izin verir; bu sınıra yalnız 244/2 girer ve mağdurun gerçek kişi ya da özel hukuk tüzel kişisi olması gerekir. Hapis cezasının üst sınırı altı ayı aştığından önödeme (TCK 75) uygulanmaz.
Şikayet Süresi Ne Kadardır?
Şikâyet süresi yoktur. TCK 244’te şikâyet şartı öngörülmediğinden suç resen soruşturulur ve TCK 73/1’deki altı aylık süre uygulanmaz. Mağdurun şikâyetini geri alması ya da zararının karşılanması soruşturmayı veya davayı sona erdirmez; bu durum yalnız ceza belirlenirken ve HAGB şartları bakımından dikkate alınır.
Dava Zamanaşımı Süresi
244/1 ve 244/2’de üst sınır beş yılı geçmediğinden dava zamanaşımı sekiz yıldır (TCK 66/1-e); kesen işlemler varsa süre en çok on iki yıla çıkar (TCK 67/4). Zamanaşımı hesabında nitelikli hâller de dikkate alındığından (TCK 66/3), 244/1’deki fiil banka, kredi kurumu veya kamu kurumu sisteminde işlenmişse ya da 244/4 uygulanıyorsa üst sınır beş yılı aşar ve süre on beş yıldır (TCK 66/1-d). 244/2 ile 244/3 birlikte uygulandığında süre sekiz yılda kalır. Fiili on iki ile on sekiz yaş arasında işleyenler için süre TCK 66/2’ye göre kısalır.
Etkin Pişmanlık Hükümleri
Kanunda bu suça özgü etkin pişmanlık hükmü bulunmamaktadır. TCK 168’deki malvarlığına karşı suçlara ilişkin etkin pişmanlık bu suçu kapsamaz; TCK 245/5’teki yollama ise yalnız banka veya kredi kartının kötüye kullanılmasına ilişkindir. Silinen verilerin geri getirilmesi ya da zararın ödenmesi TCK 62 kapsamında takdiri indirim sebebi ve CMK 231/6-c’deki zararın giderilmesi şartı bakımından değerlendirilebilir.
Görevli Mahkeme Hangisidir?
5235 sayılı Kanunun 12. maddesi ağır ceza mahkemesini on yıldan fazla hapis gerektiren suçlar ile maddede sayılan suçlarda görevli kılar; TCK 244 bu listede yer almaz ve 244/3 artırımıyla bile üst sınır on yılı aşmaz. Bu nedenle sistemi engelleme, bozma, verileri yok etme veya değiştirme suçu bütün fıkralarda asliye ceza mahkemesinde görülür. Aynı eylemle ağır cezalık bir suç da işlenmişse birleştirme kurallarına göre dava ağır ceza mahkemesinde görülebilir. Fail çocuksa dava çocuk mahkemesinde görülür.
Yargıtay Kararları
Yargıtay 12. Ceza Dairesi, 21.04.2025 tarihli, 2023/2628 E., 2025/4103 K.
İşletmesinin sosyal medya hesabını düzenlemesi için anlaştığı sanığa katılan kullanıcı adı ve şifresini kendi rızasıyla vermiş, sanık şifreyi değiştirerek katılanın kendi hesabına erişimini engellemişti. Sanık ilk derece ve bölge adliye mahkemesinde diğer suçlarla birlikte TCK 244/2’den mahkûm edilmiştir. Yargıtay 12. Ceza Dairesi, eyleme uyan suç vasfının doğru belirlendiğini kabul etmiş, yalnız suç tarihinde kesinleşmiş bir mahkûmiyet bulunmadığı hâlde tekerrür uygulanmasını düzelterek hükmü onamıştır. Karar, rızayla verilen şifrenin değiştirilerek hesabın sahibine kapatılmasının 244/2 kapsamında görüldüğünü gösterir.
… eylemlerin sanık tarafından gerçekleştirildiğinin saptandığı, vicdanî kanının dosya içindeki belge ve bilgilerle uyumlu olarak kesin verilere dayandırıldığı, eyleme uyan suç vasfı ile yaptırımların doğru biçimde belirlendiği …
Yargıtay 8. Ceza Dairesi, 06.11.2024 tarihli, 2023/4373 E., 2024/8451 K.
İş yeri yetkilisi ve muhasebecisi hakkında, iş yerinde çalışmayan kişileri çalışıyormuş gibi göstererek Sosyal Güvenlik Kurumunun sistemine elektronik işe giriş bildirgesi girdikleri iddiasıyla dava açılmış, bölge adliye mahkemesi beraat vermişti. Daire, oy çokluğuyla, kullanıcı kodu ve şifrenin kime teslim edildiğinin, bildirgelerin hangi IP adresinden ve kim tarafından girildiğinin araştırılmasını istemiştir. Sanıkların girdiği tespit edilirse eylemin resmî belgede sahtecilikten değil, ona göre özel norm olan 244/2-3’ten ve zincirleme olarak cezalandırılması gerektiğini belirterek kararı bozmuştur.
… elektronik ortamda sahte işe giriş bildirgesi düzenleme eyleminin 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun (5237 sayılı Kanun) 204 üncü maddesinin birinci fıkrasında yer alan resmî belgede sahtecilik suçuna göre özel norm niteliğinde olan aynı Kanun’un 244 üncü maddesinin ikinci ve üçüncü fıkrasındaki kamu kurumuna ait bilişim sistemine veri yerleştirme suçunu oluşturduğu …
Yargıtay 2. Ceza Dairesi, 10.02.2026 tarihli, 2025/16587 E., 2026/2188 K.
Mağdurun telefonuna gelen bir mesajdaki bağlantıya tıklamasıyla cihaza zararlı yazılım yüklenmiş, ele geçirilen banka bilgileriyle mağdurun hesabından sanığın hesabına para aktarılmıştı. Yerel mahkeme nitelikli hırsızlıktan mahkûmiyet vermiş, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı eylemin nitelikli dolandırıcılık olduğunu ileri sürerek kanun yararına bozma istemiştir. Daire, para aktarımında mağdurun aldatılmış bir iradesi bulunmadığından dolandırıcılığın oluşmadığını, aldatma olmadan bilişim sistemiyle menfaat sağlanmasının 142/2-e ya da 244/4 kapsamında değerlendirileceğini belirterek istemi reddetmiş ve hırsızlık kabulünü yerinde bulmuştur.
… Herhangi bir aldatma olmadan bilişim sisteminden yararlanılarak menfaat temin edilmişse dolandırıcılık olarak suç vasfını tayin etmek mümkün değildir. Bu durumda eylem ya 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun 142/2-e maddesindeki “bilişim sistemlerinin kullanılması suretiyle” hırsızlık suçunu ya da aynı Kanun’un 244/4. maddesinde …
Sık Sorulan Sorular
Sistemi engelleme ve verileri bozma suçunun cezası kaç yıl?
Sistemin işleyişini engelleme veya bozma bir yıldan beş yıla, verileri silme, değiştirme veya erişilmez kılma altı aydan üç yıla kadar hapistir. Banka, kredi kurumu ya da kamu kurumu sisteminde ceza yarı oranında artar; haksız çıkar sağlanırsa iki yıldan altı yıla kadar hapis ve adli para cezası verilir.
Başkasının hesabının şifresini değiştirmek hangi suçu oluşturur?
Hesabın şifresini değiştirip sahibinin erişimini engellemek, verileri erişilmez kılma olarak TCK 244/2 kapsamında değerlendirilebilir. Hesaba izinsiz girilmişse ayrıca TCK 243 gündeme gelir. Şifre hesap sahibi tarafından rızayla verilmiş olsa bile şifrenin değiştirilmesi 244/2’nin uygulanmasını engellemez.
Verileri bozma suçu şikâyete bağlı mı?
Hayır. TCK 244 resen soruşturulur; mağdurun şikâyetten vazgeçmesi davayı düşürmez. Yetişkin failde uzlaştırma da yoktur, suça sürüklenen çocukta yalnız 244/2 uzlaştırmaya tabidir.
Bilgisayardaki dosyaları yanlışlıkla silmek TCK 244 kapsamında suç mu?
Hayır. TCK 244 yalnız kastla işlenebilir ve taksirli hâli düzenlenmemiştir. Silmenin bilerek mi yoksa bir hata sonucu mu gerçekleştiği log kayıtları ve bilirkişi incelemesiyle ortaya konur.
Sistemi engelleme suçundan tutuklanır mı?
Tutuklama hukuken mümkündür, çünkü bütün fıkralarda üst sınır iki yılı aşar. Suç katalog suçlardan olmadığından kaçma veya delil karartma şüphesi somut olgularla gösterilmelidir; çoğu dosyada adli kontrol tercih edilir.
TCK 244 davasına hangi mahkeme bakar?
Bütün fıkralarda asliye ceza mahkemesi bakar; fail çocuksa çocuk mahkemesi görevlidir. İlk derece hükmüne karşı gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki hafta içinde istinafa gidilir.