TCK 215 Suçu ve Suçluyu Övme Suçu ve Cezası

Suçun Hukuki Künyesi

Suçun Şartları ve Unsurları Nelerdir?

TCK 215’teki suç dört şartın birlikte gerçekleşmesiyle oluşur: övgünün konusu işlenmiş bir suç ya da işlediği suç nedeniyle bir kişi olmalı, fail bu suçu ya da kişiyi övmeli, övgü alenen yapılmalı ve bu övgü nedeniyle kamu düzeni açısından açık ve yakın bir tehlike ortaya çıkmalıdır. Kanun gerekçesine göre suç işlemiş kişinin övülmesi, aslında o kişi aracılığıyla işlenmiş suçun övülmesidir; bu nedenle kişinin başka nitelikleri değil, suç işlemesi sebebiyle övülmesi cezalandırılır. Kişinin sanatı, sporu ya da başka bir özelliği nedeniyle takdir edilmesi bu suçu oluşturmaz.

Övme, bir fiile ya da kişiye olumlu değer yükleyerek onu beğenilecek, örnek alınacak bir davranış olarak sunmaktır. Yalnız bir suç haberini aktarmak, yargılanan bir kişi hakkında üzüntü ya da dayanışma bildirmek, bir yargılamayı eleştirmek ya da bir olayı tarihsel olarak değerlendirmek kendiliğinden övme sayılmaz; ifadenin bütünü, bağlamı ve kime yöneldiği birlikte değerlendirilir. TCK 218’in ikinci cümlesine göre haber verme sınırlarını aşmayan ve eleştiri amacıyla yapılan düşünce açıklamaları suç oluşturmaz.

2013’te 6459 sayılı Kanunla eklenen tehlike şartı, suçu somut tehlike suçuna dönüştürmüştür. Övgünün kamu düzeni açısından açık ve yakın bir tehlike doğurduğu; ifadenin içeriği, yapıldığı zaman ve yer, ulaştığı kitle, toplumdaki gerginlik ve ifadenin şiddete zemin hazırlamaya elverişliliği gibi somut olgularla gösterilmelidir. Yargıtay 8. Ceza Dairesi, övgünün kamu güvenliğini açık ve yakın bir tehlikeye düşürecek belirli bir yoğunlukta olması gerektiğini vurgulamıştır (künyesi aşağıda Yargıtay Kararları bölümündedir). Aleniyet de zorunludur: söz belirsiz sayıda kişinin algılayabileceği bir ortamda, örneğin meydanda, toplantıda, yayında ya da herkese açık bir sosyal medya hesabında söylenmelidir.

Fail ve Mağdur

Suçun faili herkes olabilir; kanun özel bir sıfat aramaz. Övülen suçun faili kendi suçunu alenen överse de bu suç gündeme gelebilir. Fiil bir yayın organında işlendiğinde içeriği üreten ya da yayımlayan kişi faildir; yayın sorumlularının sorumluluğu 5187 sayılı Basın Kanunu’na göre ayrıca değerlendirilir. Fiilin suç tarihinde on sekiz yaşını doldurmamış bir çocuk tarafından işlenmesi hâlinde TCK 31’deki indirimler uygulanır ve yargılama çocuk mahkemesinde yapılır.

Suçun belirli bir mağduru yoktur; suçtan zarar gören toplumun bütünüdür. Övülen suçun mağduru ya da yakınları bu suçun mağduru sayılmaz, ancak ihbarda bulunabilir. Övülen kişinin suçlu sıfatını taşıması gerekir; Yargıtay 8. Ceza Dairesi, paylaşım tarihinde hakkında kesinleşmiş mahkûmiyet bulunmayan kişinin bu sıfatı almadığını ve suçun unsurlarının oluşmadığını kabul etmiştir.

Suçun Hukuki Konusu

Korunan hukuki değer kamu düzeni ve kamu barışıdır: suçun övülerek toplumda meşru ya da örnek alınacak bir davranış gibi gösterilmesinin, başkalarını benzer suçlara yöneltme tehlikesi önlenmek istenmiştir. Suçun maddi bir konusu yoktur; fiil söz, yazı, resim, pankart, slogan ya da sosyal medya iletisi gibi bir düşünce açıklamasıyla gerçekleşir. Bu nedenle madde, Anayasa m.26’daki düşünceyi açıklama ve yayma hürriyetiyle sürekli temas hâlindedir ve uygulayıcı her dosyada bu özgürlüğün sınırını somut olarak çizmek zorundadır.

Manevi Unsur

Suç yalnız kastla işlenebilir; taksirli hâli kanunda düzenlenmediğinden cezalandırılmaz (TCK 22/1). Fail, övdüğü fiilin bir suç olduğunu ya da övdüğü kişinin bu suç nedeniyle övüldüğünü bilmeli ve övgüyü alenen açıklamayı istemelidir. Tehlike şartı failin kastına bağlanmış bir unsur değil, fiilin sonucunda ortaya çıkması gereken objektif bir durumdur; yine de failin tehlikeyi öngörmesi ve kabullenmesi kast değerlendirmesinde dikkate alınır.

Suçun Cezası Nedir?

TCK 215/1’de ceza iki yıla kadar hapistir; alt sınır kanunda ayrıca gösterilmediğinden TCK 49/1’deki genel kural gereği bir aydır. Tabloda her hâlin cezası, görevli mahkemesi ve şikâyet durumu gösterilmiştir.

Temel Halinin Cezası (215/1)

Suçu ve suçluyu övmenin cezası bir aydan iki yıla kadar hapistir; adli para cezası seçimlik olarak öngörülmemiştir. Hâkim temel cezayı TCK 61/1’deki ölçütlere, özellikle övgünün içeriğine, ulaştığı kitleye, ortaya çıkan tehlikenin ağırlığına ve failin amacına göre belirler. Alt sınırdan uzaklaşılıyorsa bunun dosyadaki somut olgularla gerekçelendirilmesi gerekir. Kasten işlenen suçtan hapis cezasına mahkûmiyetin kanuni sonucu olarak TCK 53’teki hak yoksunlukları uygulanır; hapis cezası adli para cezasına çevrilmişse bu yoksunluklar uygulanmaz.

Nitelikli Haller (TCK 218)

TCK 215’in kendisinde nitelikli hâl öngörülmemiştir. Ağırlaştırıcı neden, Kamu Barışına Karşı Suçlar bölümünün ortak hükmü olan TCK 218’dedir: suçun basın ve yayın yoluyla işlenmesi hâlinde ceza yarı oranına kadar artırılır. TCK 6/1-g basın ve yayın yolunu her türlü yazılı, görsel, işitsel ve elektronik kitle iletişim aracıyla yapılan yayın olarak tanımlar; Yargıtay 8. Ceza Dairesi de sosyal medya paylaşımı bakımından bu artırımın uygulanması gerektiğini kabul etmiştir. Fiil bir terör örgütünün faaliyeti çerçevesinde işlenmişse TCK 215, 3713 sayılı Kanunun 4. maddesinde sayıldığından terör suçu sayılır ve ceza aynı Kanunun 5. maddesi uyarınca yarı oranında artırılır; bu artırım çocuklar hakkında uygulanmaz.

İndirim Halleri

Maddeye özgü indirim hâli yoktur. Fiili on iki ile on beş yaş arasında işleyen çocukta ceza yarı, on beş ile on sekiz yaş arasında üçte bir oranında indirilir (TCK 31/2-3). Failin geçmişi, ifadenin kısa sürede kaldırılması, pişmanlığı ve yargılamadaki tutumu gözetilerek altıda bire kadar takdiri indirim yapılabilir (TCK 62). Haksız tahrik (TCK 29) bu suçta nadiren gündeme gelir.

Suçun Özel Görünüş Biçimleri

Teşebbüs

TCK 215 somut tehlike suçudur; açık ve yakın tehlike ortaya çıkmadıkça suç tamamlanmaz. Tehlike doğmamışsa uygulamada fiil teşebbüs olarak değil, unsuru gerçekleşmemiş bir eylem olarak değerlendirilir ve beraat gündeme gelir. Övgü tek bir açıklamayla yapıldığından teşebbüs ancak sınırlı hâllerde, örneğin dağıtılmak üzere hazırlanan bir yayının dağıtımdan önce ele geçirilmesinde tartışılabilir. Teşebbüs kabul edilirse ceza dörtte birden dörtte üçe kadar indirilir (TCK 35/2).

İştirak

Suç özgü suç olmadığından iştirakin bütün biçimleri mümkündür. Övgü içeren bir bildiriyi birlikte hazırlayıp yayanlar müşterek fail (TCK 37), içeriği yazdırmaya ikna eden kişi azmettiren (TCK 38), yayımına bilerek destek veren kişi yardım eden (TCK 39) olarak sorumlu tutulabilir. Başkasına ait bir içeriği yeniden paylaşan kişinin sorumluluğu, içeriği benimseyerek alenen yayma kastının bulunup bulunmadığına göre değerlendirilir; bir paylaşımı yalnız beğenmenin tek başına övme sayılıp sayılamayacağı dosyadaki bağlama göre tartışılır.

İçtima (Zincirleme Suç ve Diğer Halleri)

Aynı suç işleme kararıyla farklı zamanlarda yapılan birden fazla övgü içerikli paylaşım zincirleme suç oluşturabilir ve ceza dörtte birden dörtte üçe kadar artırılır (TCK 43/1); mağduru belli bir kişi olmayan suçlarda da bu hüküm uygulanır ve suç 43/3’teki istisnalar arasında değildir. Artırım için suç oluşturan her paylaşımın ayrı ayrı belirlenmesi gerekir; iddianamede yer almayan paylaşımlar için hüküm kurulamaz.

TCK 215, komşu suçlarla sıkça karışır. Suç işlemek için alenen tahrikte bulunma TCK 214’tedir; övgüyü aşıp başkalarını suç işlemeye çağıran ifade bu suçu oluşturabilir. Bir terör örgütünün cebir, şiddet veya tehdit içeren yöntemlerini meşru gösteren, öven ya da bu yöntemlere başvurmayı teşvik eden propaganda ise 3713 sayılı Kanunun 7/2. maddesindeki özel suçtur ve aynı fiil bakımından öncelikle uygulanır. Bir halk kesimini diğerine karşı kin ve düşmanlığa yönelten açıklamalar halkı kin ve düşmanlığa tahrik suçu kapsamında değerlendirilir. Tek bir ifade birden fazla suçu oluşturuyorsa fikri içtima kuralı (TCK 44) uyarınca en ağır cezayı gerektiren suçtan hüküm kurulur.

Adli Para Cezasına Çevirme, Erteleme ve Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması

Adli Para Cezasına Çevirme

TCK 50/1 ve 49/2’ye göre bir yıl veya daha az süreli hapis cezası adli para cezasına ya da diğer seçenek yaptırımlara çevrilebilir. Bu suçta hükmolunan ceza bir yılı aşmadıkça çevirme mümkündür; Yargıtay kararlarına konu dosyalarda da TCK 215/1’den verilen hapis cezalarının TCK 50/1-a uyarınca adli para cezasına çevrildiği görülmektedir. TCK 218 artırımı uygulanıp ceza bir yılı aşarsa çevirme yapılamaz. Mahkeme sanığın lehe hüküm talebini seçenek yaptırımlar yönünden gerekçeli olarak karşılamalıdır.

Erteleme

TCK 51/1’e göre iki yıl veya daha az hapis cezası ertelenebilir; fiili işlediği sırada on sekiz yaşını doldurmamış ya da altmış beş yaşını bitirmiş kişilerde bu sınır üç yıldır. Temel hâlde hükmolunan ceza her durumda iki yıl sınırı içindedir; TCK 218 ya da zincirleme suç artırımı uygulanırsa sonuç cezanın bu sınırı aşıp aşmadığına bakılır. Erteleme için sanığın daha önce kasıtlı bir suçtan üç aydan fazla hapse mahkûm edilmemiş olması ve yeniden suç işlemeyeceği kanaatinin oluşması gerekir; denetim süresi bir yıldan üç yıla kadardır.

HAGB (Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması)

CMK 231/5’e göre hükmolunan ceza iki yıl veya daha az hapis ise HAGB kararı verilebilir. Temel hâlde ceza her zaman bu sınır içindedir; TCK 218, 3713 m.5 ve zincirleme suç artırımları birlikte uygulanırsa iki yılı aşabilir. Sanığın daha önce kasıtlı bir suçtan mahkûm olmaması ve yeniden suç işlemeyeceği kanaatinin oluşması gerekir (CMK 231/6); bu suçta somut bir maddi zarar bulunmadığından zararın giderilmesi şartı kural olarak gündeme gelmez. Mahkeme HAGB talebini sabıka ya da pişmanlık göstermeme gibi dosyayla uyumsuz soyut gerekçelerle reddedemez. Denetim süresi beş yıldır ve karara karşı istinaf yoluna gidilir (CMK 231/8, 231/12). HAGB, 7589 sayılı Kanunla aynı içerikle yeniden düzenlenmiş olup bugün de uygulanmaktadır.

Suçun Soruşturma ve Kovuşturma Aşamaları

Soruşturma ihbar ya da kolluğun açık kaynak taramaları üzerine Cumhuriyet savcılığınca resen başlatılır. Sosyal medya kaynaklı dosyalarda tipik deliller paylaşımın ekran görüntüsü ve tespit tutanağı, açık kaynak araştırma raporu, hesabın kime ait olduğuna ilişkin servis sağlayıcı ve IP kayıtları, şüphelinin cihazları üzerinde bilişim uzmanı bilirkişi incelemesi ve tanık beyanlarıdır. Toplantı ya da gösteride söylenen sözlerde kamera kayıtları ve kolluk tutanakları öne çıkar. Basılmış eserler ve internet haber siteleri yoluyla işlenen hâlde Basın Kanunu m.26 uyarınca dava, günlük süreli yayınlar ve internet haber sitelerinde dört ay, diğer basılmış eserlerde altı ay içinde açılmalıdır; bu süre dava zamanaşımını aşamaz.

İddianame kural olarak asliye ceza mahkemesine verilir. Kovuşturmada en çok tartışılan meseleler; paylaşımın gerçekten sanığa ait olup olmadığı, ifadenin bütün olarak övgü mü yoksa haber, eleştiri ya da tepki mi olduğu, övülen kişinin işlediği suçtan dolayı kesinleşmiş bir mahkûmiyetinin bulunup bulunmadığı ve açık ve yakın tehlikenin hangi somut olgulara dayandığıdır. Yargıtay, tehlike unsurunun soyut kabulle değil, ifadenin yapıldığı dönem ve ulaştığı kitle gibi somut verilerle gösterilmesini aramaktadır.

Hükme karşı gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki hafta içinde istinafa başvurulabilir (CMK 273/1). TCK 215, CMK 286/3-a’da ayrıca sayıldığından bölge adliye mahkemesinin bu suça ilişkin kararları, 286/2’deki ceza sınırlarına girse bile, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki hafta içinde temyiz edilebilir. Suçu ve suçluyu övme suçu için hazırlanmış savunma dilekçesi örneği, istinaf dilekçesi örneği ve temyiz dilekçesi örneği sitemizde yer alır.

Suçta Gözaltı ve Tutukluluk Halleri

CMK 91/1’e göre gözaltı süresi, yakalama yerine en yakın hâkime gönderilme için zorunlu süre hariç yirmi dört saattir; bu yol süresi on iki saati geçemez. Toplu olarak işlenen suçlarda Cumhuriyet savcısı süreyi her defasında bir günü geçmemek üzere üç gün uzatabilir (CMK 91/3). Toplantı ve gösterilerde birden fazla kişinin birlikte attığı sloganlar bu kapsamda değerlendirilebilir.

Suçu ve suçluyu övme suçu CMK 100/3’teki katalogda yer almaz. Temel hâlde hapis cezasının üst sınırı iki yıl olduğundan ve suç vücut dokunulmazlığına karşı işlenmediğinden CMK 100/4 gereği tutuklama kararı verilemez; bu hâlde yurt dışına çıkış yasağı ya da belirli aralıklarla kolluğa başvurma gibi adli kontrol tedbirlerine hâkim karar verebilir (CMK 109/2). Basın ve yayın yolu ya da terör suçu artırımı iddia edilen dosyalarda üst sınırın artırımlı hâline göre değerlendirilip değerlendirilmeyeceği tartışılır. Asliye ceza mahkemesinin görevindeki işlerde azami tutukluluk soruşturmada altı ay, kovuşturmada bir yıl olup zorunlu hâllerde altı ay uzatılabilir; Terörle Mücadele Kanunu kapsamındaki suçlarda bu süreler daha uzundur (CMK 102).

Uzlaşma, Şikayet Süresi, Zamanaşımı, Etkin Pişmanlık ve Görevli Mahkeme

Uzlaşma Mümkün mü?

Uzlaştırma mümkün değildir. TCK 215, CMK 253/1-b’deki listede sayılmamıştır ve şikâyete bağlı olmadığından 253/1-a kapsamına da girmez. Suça sürüklenen çocuklar için 253/1-c’deki genişletilmiş uzlaştırma, mağdurun gerçek kişi ya da özel hukuk tüzel kişisi olmasını şart koşar; belirli bir mağduru olmayan bu suçta bu şart gerçekleşmez. Önödeme (TCK 75) yalnız üst sınırı altı ayı aşmayan hapis cezalarında uygulandığından bu suçta önödeme de yoktur.

Şikayet Süresi Ne Kadardır?

Şikâyet süresi yoktur. Suç resen soruşturulur ve TCK 73’teki altı aylık süre uygulanmaz. Savcılığa yapılan başvuru hukuken ihbar niteliğindedir; başvurunun geri alınması soruşturmayı sona erdirmez.

Dava Zamanaşımı Süresi

Dava zamanaşımı sekiz yıldır (TCK 66/1-e); TCK 218 ve 3713 m.5 artırımlarıyla ulaşılabilecek en yüksek ceza da beş yılı aşmadığından süre değişmez. Kesen işlemler varsa süre en fazla yarısı kadar uzayarak on iki yıla çıkar (TCK 67/4). Basılmış eserler ve internet haber siteleri yoluyla işlenen hâlde ayrıca Basın Kanunu m.26’daki dava açma süreleri bir muhakeme şartı olarak uygulanır; süre geçmişse dava açılamaz.

Etkin Pişmanlık Hükümleri

Kanunda suçu ve suçluyu övme suçuna özgü etkin pişmanlık hükmü bulunmamaktadır. Paylaşımın kısa sürede kaldırılması, açıklamanın düzeltilmesi ya da kamuoyundan özür dilenmesi davayı düşürmez; ancak TCK 61’e göre temel cezanın belirlenmesinde, TCK 62’deki takdiri indirimde ve HAGB değerlendirmesinde sanık lehine dikkate alınabilir.

Görevli Mahkeme Hangisidir?

5235 sayılı Kanunun 12. maddesine göre ağır ceza mahkemesi on yıldan fazla hapis gerektiren suçlara, maddede sayılan belirli suçlara ve Terörle Mücadele Kanunu kapsamına giren suçlara bakar. TCK 215 bu sayımda yer almadığından kural olarak asliye ceza mahkemesi görevlidir. Fiil bir terör örgütünün faaliyeti çerçevesinde işlenmişse 3713 sayılı Kanunun 4. maddesi gereği terör suçu sayılır ve dava ağır ceza mahkemesinde görülür; Yargıtay kararlarına konu bazı dosyalarda da bu nitelikteki paylaşımlara ilişkin yargılamaların ağır ceza mahkemelerinde yapıldığı görülmektedir. Suça sürüklenen çocuklar çocuk mahkemesinde yargılanır. Hükme karşı gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki hafta içinde istinaf yoluna başvurulur (CMK 273/1).

Yargıtay Kararları

Yargıtay 8. Ceza Dairesi, 29.09.2025 tarihli, 2025/2119 E., 2025/7053 K.

Sanık, sosyal medya hesabından yargılanan iki kişi hakkında paylaşım yaptığı için TCK 215/1 ve 218/1 uyarınca mahkûm edilmişti. Daire, paylaşım tarihinde övüldüğü iddia edilen kişilerden biri hakkında kesinleşmiş mahkûmiyet bulunmadığından bu kişinin suçlu sıfatını almadığını, diğer paylaşımda ise suçu övme amacından çok adaletin bulunmadığı yönünde bir tepki ifade edildiğini ve tehlikeye dair somut bir tespit olmadığını belirterek beraat gerektiği gerekçesiyle hükmü bozmuştur. Kabule göre de farklı zamanlardaki paylaşımlar için zincirleme suç hükümlerinin uygulanmaması ve lehe hükümlerin soyut gerekçelerle reddedilmesi ayrı bozma sebebi yapılmıştır.

… paylaşım tarihinde övülen kişi hakkında kesinleşmiş bir mahkûmiyet kararı bulunmadığından ve bu kişi suçlu sıfatını almadığından suçun unsurları yönünden oluşmadığı gözetilmeden; …

… övgünün kamu güvenliğini açık ve yakın bir tehlikeye düşürecek belirli bir yoğunluk düzeyinde bulunması gerekir. …

Yargıtay 8. Ceza Dairesi, 15.12.2025 tarihli, 2024/24686 E., 2025/10616 K.

Sanığın, başka suçlardan işlem yapıldığı sırada jandarma nezarethanesinde görevlilere hitaben bir terör örgütünü olumlayan sözler söylediği iddia edilmişti. İlk derece mahkemesi beraat kararı vermiş, bölge adliye mahkemesi savcılığın istinafını esastan reddetmişti. Daire, sözlerin kaba ve rahatsız edici olmasına karşın aleniyet ile açık ve yakın tehlike unsurlarının gerçekleştiğine dair delil bulunmadığını belirterek beraat hükmünü onamıştır.

… Somut olayda, sanığın sözleri her ne kadar kaba ve rahatsız edici nitelikte ise de, aleniyet ile açık ve yakın tehlike unsurlarının gerçekleştiğine dair iddia, delil yahut tespit bulunmamaktadır. …

Yargıtay 8. Ceza Dairesi, 10.11.2025 tarihli, 2024/23100 E., 2025/8594 K.

Sanığın sosyal medyada yeniden paylaştığı bir içerikle, yargı kararlarıyla terör örgütü yöneticisi olduğu kabul edilen bir kişiyi övdüğü kabul edilmiş ve hapisten çevrilen adli para cezası verilmişti. Daire, paylaşımın yapıldığı dönemin kamu düzeni bakımından tehlike doğurma potansiyelini artırdığını belirterek tehlike unsurunu yerinde bulmuş, hapis cezası adli para cezasına çevrildiği hâlde TCK 53’teki hak yoksunluklarının uygulanmasını hukuka aykırı sayarak hükmü düzelterek onamıştır. Kararda sosyal medya paylaşımı bakımından TCK 218 artırımının uygulanması gerektiği de kabul edilmiştir.

… paylaşımın 14.03.2022 tarihinde, örgütün her yıl Nevruz dönemi olarak bilinen Mart aylarında propaganda ve kitle mobilizasyonunu artırmaya çalıştığı süreçte yapılmış olmasının, kamu düzeni bakımından tehlike doğurma potansiyelini artırdığı hususu gözetildiğinde …

Sık Sorulan Sorular